Chicago

אין יאר 1916, בעת די דייטשן זענען שוין געהאט טיף אריינגעדרונגען אין דער רוםישער טעריטאריע, איז לוקאװ פארװאנדלט געװארן אין א װיכטיקער אייזנבאן־נעץ. די דייטשע מאכט האט דארט באשעפטיקט פוילישע און אויך א סך ײדישע ארבעטער. אייד פון אנדערע שטעט, פון ווארשע, לאדזש, פון זשעליכאװ און אנדערע ארומיקע שטעטלעך זענען געקומען יידישע ארבעטער, צווישן וועלכע עס האבן זיך געםונען בונדיסטן. איז טאקע אין אפריל 1916 געשאפן געװארן די בונדישע ארגאניזאציע אין לוקאװ. די חברים מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, גרשון פערקא ל פון לאדזש (גע־ שטארבן אין שיקאגא אין יאר 1949), שמואל םעמיאטיצקי פון זשעליכאװ (אומגעקומען ...

די נײ־אײנגעװאנדערטע פון דער לוקאװער שארית הפליטה זענען דורכ אונד ז געװארן אויפגענומען מיט הארציקײט און פרײד. נישט אל ע האב ן זײ זיך באזעצט אין נױ־יארק; א םך פון זײ װוינען אין טשיקאגא, אין קאליפארניע, אין טעקםא ם* אבער מיר זענע ן מיט די אל ע אין פארבינדונג. ...

... א. בראון געשטארבן אין שיקאגא ...

... לעצטנם האט דער שיקאגע ר אפטײל פון דער פוילישער פעדעראציע אים געבעט איבערנעמען דעם אמט פון א ן עקזעקוטיװ־דירעקטא ר און ע ם אי ז איי ד צוגעגרײ ט געײאח א באנקע ט לכבו ד דער דאזיקער געקועעניש, וועלכע ר אי ז איצ ט ײר ד בראונ ם טויט צעשטערט גערוארן • ...

עם װונדערט אונדז, פאר װאם איר שרײבט אין אייער לעצטן ברױו פח 27םטן דעצעמבער, 38 י״דאס איר דערהאלט נישט פון אונדז קײן ברױו, אין דער צײט > װען מיר האבן אײדי א געשריבט און מיר האבן כסדר דערװארט פון אײד ענטפער. מיר האבן אפילו װעגן דעם דעם ח׳ אלבערט אין שיקאגא אנגעפרעגט — פאר װאם מיר האבן נישט קײן שום ידיעות פון נױ־יארק. נאר װארשײנלעך איז די קארעםפאנדענץ םארלויר ן געגאנגען. און אפשר האבן מיר נישט געדארפט װארטן אויף ענטפער, נאר ביי יעדע געלעגנהײט אײד באריכטן װעגן אונדזער לאגע און דעם צושטאנד פון דער קאםע. פולקאם ריכטיק, ליבע חברים! נאר איר דארפט פארשטײן, אז די אנפירער ביי דער קאםע זענען פריװויליקע מענטשן, און װעלנדיק אפהיטן די פינקטלעכקײט פון דער קאםע, מיט װעלכער מיר זענען אין ״דזשוינט״ א מוםטער פון אקטױויטעט, קאסט דאם אונדז א םד צײט — א װ יעדע ר פון אונדז האט דאד זײן פרױואטע באשעפטיקונג — אזוי, דאם מיר האבן, נישט קוקנדיק װאם די נויט אין שטאט איז גרויס, נישט געװאלט אײד באאומ־ רויקן מיט מערערע ברױו, גלויבנדיק, אז איר האט אונדזער לעצטן ברױו דערהאלטן, און װען איר װעט האבן עפעס קאנקרעטם פאר דער קאםע, װעט איר אונדז מודיע זײן — אזוי װי דאס איז טאקע געװען. נאר װײזט אויס, אז מיר האבן א טעות געהאט, און איר, חברים פץ רעליף־קאמיטעט, זענט גערעכט. ע ם דארף ...

... לײזער װאלקארזש, שיקאגא ...