Chaim Meir Haiblum

... עם איז געשאפן געװארן א קאמיטעט, אין װעלכן עס זענען אריץ: פון די גמינע־ דאזארעם — זלמן ״פליגעלע״ (גאלדבערג), משהקע פליכטענרײך און מאיר לײב געלערנטער: פ מ דער ״אגודה״ — משה אהרן װײנטרויב און ױנה נײ: פון דער ״פאלקס־ פארטײ״ — משה צוקערמאן א מ חײם מאיר הײבלום: פון ״מזרחי״ — בערל םלושני און גרשון פליק ז פ מ די האנטװערקער — אנשל מאנשפײזער און חײם מאטע ם מאנדל־ בוים; פ מ ״בונד״ — מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, בן־צים םקורקע, י. לאנדסבערג אמ שלמה רובינשטימ.

... די ייִדישע פאלקסשול א.נ. פון װל. מעדעם, איז געעפנט געווארן אין אקטאבער 1928 אין דער אנוועזנהײט פון יעקב פאט. פאר אונדז, קינדער אין יענער צײט, איז דאס געװען א גרויסע פײערונג. מיר האבן ליב געהאט די שול פון ערשטן טאג אן. זי האט אונדז דערצויגן אין גײסט פון זעלבשטענדיקע און שטאלצע ױגנטלעכע א דאנק דער איבערגעגעבנקײט פון די לערער: משפחה װיגאדזקי, קאמיעניעצקי׳ אויערבאך (די לערער זענען נישט געװען קײן לוקאװער). אין דער שול־פארװאלטונג זענען געװען פאלגנדיקע פערזאנען: חיים מאיר הײבלום, איטשע הײבלום, משה הארטמאן און פרוי, שלמה לוטערמאן, לײבעל קראמאזש, ירחמיאל לאנדסבערג. ...

... ווען די ייִדישע פאלקס־ביבליאטעק האט זיך איבערגעטראגן אין קאמינסקיס הויז (לעבן קינא ״פאני״), איז זי געוואחא הײם פאר לוקאװער יוגנטלעכעמ םאלקם* מענטשן. דארט האט מען תמיד געקענט טרעפן חײם מאיר הײבלום אין דץ ברוינעם אויםגעריבענעם פאלטן. ביים ארויסגעבן די ביכער פלעגט ער מיט ציטערנדיקע הענט דורכקאנטראליח זײ, צי דארט איז נישט צעריםן קײן בלעטל. יעדעס בוך איז אים געװען טײער, װי דאם אײגענע לעבן. ...

בעת דער דײטישער אקופאציע אין דער ערשטע ר װעלט־מלחמה, זענען אין לוקא װ לעגאליזירט געװארן פאלגנדיקע אינסטיטוציעס: דער ״ײדישער קולטור־פאראײן״ (שפעטער ײדישע פאלקס־ביבליאטעק) אנגעפירט פון די ברידער איטשע און חײם מאיר הײבלום, אהרן שפילפידל, משה צוקערמאן, גאדל ליכטנשטיװ, בערל גאםטמאן, שמואל מיגדאל, חײם לײב יונגהויער, עלי קאםטראזשעװיטש א״א. די ײדישע ארבעטער קולטור־ געזעלשאפט ״אנטװיקלונג״ מיט א גרויסער ביבליאטעק פון יידישע ביכער, אנגע־ פירט דורך די ארבעטער־טוער מאטל בראנזויל, משה הובערמאן, משה ארטמאן, שלמה רובינשטײן׳ ירחמיאל לאנדםבערג, די ברידער משה און ברוך פערקאל, שמואל םעמיאטיצקי, פתחיה שנײסער, עלי זילבערשטײן, בנימין שילדקרויט, די שװעסטער לאה, רבקה אװהינדע שפירא, חגי דאנילאק, חיה שערמאן, שלמה זאקאליק און יהושע װעלװל צוקערמאן• ...

... ה״פאלקם פארטײ׳ בלוקו ב הית ה במנהיגות םשל אימש ה וחײ ם מאי ר הײבלום, מש ה ונתן צוקרמן • גוד ל ליכטנשטי ן וחײ ם מוט ל מנדלבוים. נוצר ה ג ם קבוצ ת ״פועל י צױן׳ שמאלײם ע ם מועדו ן משלהם. מנהיגי ה ה ױ: איטש ה קניגםברג, אליה ו גםטרודויטש, יד ל בורשטין ומוט ל פלדמן. כ ן הית ה פעיל ה מפלג ת פ.צ. ימנײ ם ע ם מועדו ן משלה ם ומועדו ן םפורט ״הפועל״ ובכל ל ה ם נהל ו פעול ה חימכי ת יפה. פעיליה ם ה ױ מש ה פלדמן, מש ה בורנשטין, יעק ב ליכטנשטין, מש ה פינקלשטי ן ודו ד גורצר. ג ם ״הצױני ם הכללײם״ נהל ו פעילות בראשו ת מגדל, בנדרמן, מוט ל קלינמ ן ואליה ו פלדמן. כ ן נום ד ה״מזרחי״ והנוע ר שלהם ״בנ י עקיבא״. מנהיגיה ם הי ו אברה ם ז׳יטו, בר ל םלושני • גרשו ן פל ן ושמוא ל חײ ם םירוקא. לבםו ף אנ י רוצ ה לצײ ן עבוד ת ״השומ ר הצעיר״ שרכז ו במועדונ ם חל ק גדו ל מהנוער. הארגו ן ניה ל פעילו ת תרבותית־חינוכי ת בםביב ה הצױנית. מצע ד ה״ל״ ג בעומר״ בתלבושת הכחול־לב ן עש ה רוש ם חזק. ״השומ ר הצעיר״ אירג ן ג ם הרצאו ת בהשתתפו ת מרצים מװרשה. מנהיג י ״השומ ר הצעיר״ ה ױ; הרש־לײ ב ולא ה ליכטר, ...

... בהנהלה ישבו ־ מה״בונד״ — משה הרשמן, בן־ציון סקורקא, שלמה רובינשטין, ירחמיאל לנדסברג, אהרן יונה ויסמן, פסיה שנימר: מהמפלגה העממית — איטשה וחײם מאיר הײבלום, מטם מנדלבוים: מה פ צ. השמאלײם — מוטל פלדמן, ידל בורשטין. מהפ.צ. הימנײם — משה פלדמן, משה בורנשטין: מהבלתי מפלגתײם — יוסף פרגמנט, משה אליהו גורצמן ויוםף זוברװיץ׳. ...