Judenrat

איןא װײלע ארום האט דער דײטש זיך געװענדט צום םארזיצער פון ױדענראט, הערש לײזער לענדער, אז ער זאל צונויפזאמלעןא גדויםע םומע געלט. לענדער האט אנגעהויבן, צוזאמען מיט שװאגער, צונויפזאמלען דאם געלט. מיר האבן לענדערן גע־ פרעגט, צי דאם געלט װעט אונדז אויםלײזן, אבער ער האט אויף דעם קײן ענטםער נישט געהאט. און דאם געלט איז געשאפן געװארן. ...

... דער יודענראט האט צונויפגערופן אסיפות, געטרײסט די יידן, אז אין לוקאוי װעט גארנישט געשען, זיי האכן אויפגעפאדערט דעם עולם, אז מען זאל זיך סטארען נישט פראװאצירן די דײטשן, מען זאל נישט מאכן קיץ סאכאטאזש, נאר גײן פינקטלעך צו דער ארכעט און אויספירן כשלימות די כאפעלן פון דער געסטאפא.

... װי אומעטום, אזוי אויך אין לוקאװ, איז דער פארשפיל פון דער אויסראטונגס־ אקציע געװען די כארויכונגס־אקציע. די היטלעחסטישע כאנדיטן האכן פארן אויס־ מאיח די יידן געוואלט ארויסכאקומען זייער פארמעגן. זײ האכן צוגעשיקטא צירקולאר צום יודענראט מיט דער פאדעחנג, אז אלע יידן פון לוקאװ זאלן אפגעבן אין יודענראט זייער פוטערווארג. ...

עס הייבט אן צו ארבעטןא פוטער־קאמיסיע בײם ױדענראט און ײדן טראגן אװעק זײער שװער אויםגעהארעװעטע פראצע צו דער קאמיםיע, װעלכע גיט ארויםא קװיטונג.

... די פרויען און קינדער פון די ארויסגעטריבענע זענען גאנצע טעג געזעםן בײם ױדענראט. זײערע געװײנען זענען געגאנגען עד לב השמים. ...

... דער געטא איז דאן באשטאנען פון פאסטערניק און פון יאטקע־גאס. ער האט זיד אנגעהויבן פון דארט וװ זבולון אריה האט געװוינט און וװ עם איז געװען דער ױדענראט (ארקע חײם ישעיהם (נירענבערג) איז געװען דער פרעזעס) ביז דעם מיעכאװער רבינם הויז און אהרן משה פעקערם הויז. דארט האט דער געטא זיד געענדיקט.

... װאקישע גולים. פון די מענערישע ארבעטס־קאמפלעטן האט מען איבערגעלאזן בלױז 10 פראצענט.4א זײגער נ.מ. איז שוין געװען סוף חורבן. די צאל קרבנות פונעם ערשטן טאג האט באטראפן ססס.5 נפשות. אלע זענען אפגעפארן קיץ טרעבלינקע. דעם פאקט האבן פעסטגעשטעלטא רײ ױנגעלײט אמ פרויען װאס זענען געשפדונגען פון די װאגא־ נען. דאנערשטיק׳ דעם 8טן אקטאבער, האבן די דײטשן, דורך דער פארמיטלונג פונעם ױדענראט, מודיע געװען דער איבערגעבליבענער באפעלקערונג— װער נאד אין די באד,עלטענישן און װער אויף דער פרײ— אז אלע זאלן זיך מעלדן אינעם יודענראט, וװ זײ װעלן באקומען אן ארבעטס־צוטײל אויף די עקזיסטירנדיקע פלאצװוקעס. ס׳האבן זיך געשטעלטא ססס.2 מענער און פרויען. נאך מיטאג איז דער זאמלפלאץ געװארן ארומגערינגלט דורך דײטשן און אוקראלנער און אלע ײדן האט מען אנגעלאדן אין װאגאנעו אמ אפגעפירט וױדער קײן טרעבלינקע. ...

בעת דער ערשטער אויםזידאנג האט מען לכתחילה די מיטגלידער פון ױדענראט נישט געטשעפעט. די פארהאלטענע ײדן האט מען קאנצענטרירט אויפן חזיר־מארק. פאר טאג האבן לענדער און ליבערמאן אנגעד׳ויבן צוגויפנעמען גאלד־חפצים און אװעק דערמיט צום געשטאפא־קאמענדאנט. װען זיי האבן אים נישט געטראפן אין דער הײם, זענען זײ אװעק אויפן חזיר־מארק, וװ עם זענען געװען פארזאמלט טויזנטער ײח. װען די ױדענראט־פירער זענען אנגעקומען אויפן פלאץ, איז אויסגעבראכןא יאמערלעך געװײן פון די פארזאמלטע ײדן. װען זײ זענען צוגעקומען צום קאמענדאנט האבן זײ דערזען דאס שרעקלעכע בילד, װי ער שפילט זיך מיט די לעבנם פון קינדער, װאם רײםן זיך צו זײערע מוטערם. דוד ליבערמאן איז דאן צו צום קאמענדאנט, אגגעכאפט אים פאר האלדז און אנגעהויבן אים װערגן. פארשטײט זיך, אז ליבערמאנען האט מען דערשאסן אויפן ארט. ...

... גלײך נאך דעם װעח אויך דערשאםן די איבעריקע מיטגלידער פמ ױדענראט. ...