Jewish Council

... לוייט דער פארארדענונג פון דער מאכט האט דער ױדנראט געמוזט צושטעלן מענטשן צו שװערער ארבעט קײן םלופיע. װאס אן אמת׳ זעגען א דאנק דער װירקזאמער אינטערװענץ פון לאדזשער פליט, מאניעק פאסטערנאק׳ װאס איז געװען דער פארבינדונגם־מאן צװישן ױדנראט און דער דײטשישער מאכט׳ א טײל כמיעלניקער צוריקגעקומען םון םלופיע,

... אין יודנראט זענען ארײן פאלגנדיקע פערזאנען: אברהם לאנגװאלד — ױדנעלטםטער ; ױםף קלײנערט, דוד זאלצמאי, אפרים זאלצבערג׳ משה לעװענשטיץ, יחיאל סטאשעװסקי• שמחה יעדװאבגי׳ מרדכי מארקאװיעצקי, לײבוש שולזינגער. יאםל פעפער׳ משה װײםגאלד (פון לאדזש), אנשל םציזאריק, יחיאל דאמב און נאך אנדערע. אין ױדגראט איז געװעזן א ספעציעלע אפטײלונג ״דער ארבעטס־אמט״ בראש פון װעלכן עס זענען געשטאנען דוד זאלצמאן און אפרים זאלצבערג•

די דײטשן האבן מארשירט דינסטיק׳ מיטװאך׳ דאנערשטיק. פרײטיק איז געבליבן אן אפטײלונג פון דער דײטשער זשאנ־ דארמעריע און א קלײנע פארװאלטונג. די זעלבע װאר האט מען גערופן אין שול אריץ פיל ײדן און א דײטשער אפיציר האט גערעדט װעגן צוריקשטעלן די ארדענונג אין שטאט. צװישן די ײדן אין שול האט זיך אויך געפונען אברהם לאנג־• װאלד. דער אפיציר האט אים באמערקט און האט באפוילן׳ ער זאל זיץ דער ״ױדן־עלטסטער״ און צו שאפן א ״יודענראט״. אברהם לאגגװאלד האט זיך געװאנדן צו די פארמלחמהדיקע קהילה־לײט, זײ זאלן בילדן דעם ױדנראט. כמעט אלע האבן זיך אפגעזאגט, בלויז געצײלטע פערזאנען זענען געבליבן. ער האט זיך אויך געװאנדן צו די עםקנים פון פארטײען, אויך זײ האבן אפגעזאגט צוליב פחד. צום םוף האט ער זיך פאר־ שטענדיקט מיט געװיסע עםקנים און בעלי־בתים פון דער שטאט, װעלכע זענען, לויט זײן אײנזען געװעזן פאםיק פארן ױדנראט. ער האט זײ אלע צונויפגערופן אויף א זיצונג מיטן אנטײל פון אן ס.ס.־מאן, װעלכער איז געװעזן דער באפול־ מעכטיקטער פון דער דײטשער מאכט.

אין יאר 1941 איז אנגעקומען די שטרענגע געטא־פאראר־ דענונג, צו פארלאזן דעם צענטער פון דער שטאט, װײל דער געטא איז געשאפן געװארן אין די שמאלע הינטערגעסלעך ? שול־גאס, בעדנארםקע׳ פורמאנםקע, באד־גאס און סביבה• מחוץ דעם געטא זענען געװעזן־ די קעלצער גאס, דער גרויסער מארק׳ די טומאה־גאס און דער בוםקער װעג. דער צענטער פון געטא איז געווארן די שמאלע בעדנארסקע גאם. דער ױדנראט איז ארויס פון לאנגװאלדס הויז און ארײן אין משה בוםקערם הויז און נאך שפעטער איז ער ארײן אין בנין פון מאגיסטראט׳ בעת דער מאגיסטראט איז אריין אין לאנג־ װאלדם הויז. די גאנצע צײט פון דער דײטשער אקופאציע האט מען געמעגט זײן אין גאם נאר ביז 6 אװגט. טאג־טעגלעך איז דאס לעבן געװארן שװערער. די דײטשע זשאנדארמעריע איז געװארן דער אײנציקער הערשער אין שטאט און מען האט געפרװוט מיט שוחד צו װירקן אויף זײ צו טוען פארשי־ דענע טומת און צו פארמײדן שטראפן. ...