Orphanage

... דער באנקעט איז פארגעקומען אין יתומים־הויז, אין דער געביידע מאם איז געווען די קרוין פון זיין ארבעט. וויינציהער איז שטענדיג געווען אן אפענהערציקער מענטש. מען מ׳האט אים מודיע געווען מעגן באנקעט, האט ער נישט — מי ס׳פאסירט אפט — געזאגט, — צו מאם דארף מען דאם? פארקערט, ער איז געווען צופרידען. מיט גערירטע ווערטער האט ער געזאגט צום שרייבער פון די שורות. "כ׳בין שטאלץ, מאס מ׳אנערקענט מיין ארבעט פאר דער שטאט. אמת, נישט אלעמאל האב איך אלע צופרידן געשסעלט פיט מיין עסקנות, דעריבער בין איך נאפמע ר שטאלץ אויף דעם

די צווייטע אויטזידלוגאי ן יוני, 1942, אי ז שוי ן מער ניש ט קיין באהאלטענע. מע ן זאג ט שד ן נישט, א ז ד י אויסגעזידעלטע פאר ן אויף ארבעט. ד י קרבנו ת זענע ן דא ם גאנצע ארעמקיי ט או ן ד י שפי־ טאל־קראנקע, וועלכע ווער ן ארויסגענומע ן פ ת ד י בעט ן או ן אוינ ד געלייגט אוי ף פלאטפארמעם. מי ט דע ם "טראנטפארט" ווער ן אוי ך מיטגענומען אכציק קינדערלעך פונע ם יתומים־הויז, ד י יונגסטע עופעלעך ביז 5 יאר. צוזאמע ן צווי י טויזנ ט נפשות. ...

... אחר כך קיימנו כינוס עמו, באולם בית היתומים, בהשתתפות 200 איש מבנדין והסביבה. לכינוס בא גם מולצ׳אדזקי, שהתחיל מדבר על שיתוף־פעולה של הנוער עם היודנראט. הגבתי בחריפות, והוא עזב את האסיפה. אריה מנשל סיפר על הפעולה במחתרת היהודית בוינה, על קורסים להשתלמות לנוער ועוד, והביע תקוותו, שעוד ייפתח שער לעליה.

... בעבודה התרבותית היינו אנו, ה״שומרים", פעילים מאד. תסיסה רבה התססנו את הנוער. העלינו לפניו את חזוננו שלא היה ידוע עד־כה לנוער בזגלמביה. התחילה סערת ויכוחים על לאומיות וסוציאליזם, על השקפת השומר הצעיר. מה נאה היתה המסיבה שערכנו לרגל חג חנוכה. האולם של בית־היתומים היה מואר באור רב. לפני הכניסה עמדו "בני המדבר" הקטנים על המשמר, שמא יחדור איזה גרמני לבית. בקשיי קשיים השגנו ...

... וויגאדזקי איז טעטיק אויך אויפן געביט פון דערציערישער ארבעט. יארךלאנג איז ער געווען א נישט באצאלטער אויפזעער איבע די יידישע לימודים אין יתומיכדהויז. דער הויכער ניווא פון די יידישע לימודים אין דעם אנשטאלט — איז געווען זיין פארדינסט. ...