Alexander Hasidim

... װײטער העלפט פון 19־טן י״ה איז זײ אפילו געלונגען אװעקצוזעצן אויפן כסא הרבנות א קאצקער חםיד — הרב אברהם יצחק סילמאן. ער פלעגט פארן צו ר׳ לײבעלע אײגער בעל ״תורת אמת״ און צו ר׳ צדוק הכהן בעל ״פרי צדק״. נאך דער פטירה פון בעל ״פרי צדק״ האבן לובלינער חסידים אים געװאלט אלס ממלא־מקום. הרב םילמאן האט אבער אפגעזאגט און געבליבן אין כמיעלניק, אדאנק הרב אברהם יצחק סילמאן, װעלכער איז געװען א תלמיד פון רבי אברהמעלע אײגער פלן לובלין, מחבר פון ״שבט יהודה״. אין די זיבעציקער יארן פון 19־טן י״ה, איז כמיעלניק געװען באהערשט פון לובלינער חסידות. שפעטער איז די קהילה ביזן םוף פון איר קױם געװען ארײנגעטאן אין מחלוקת װעגן רבנות, מחלוקתן אין רעזולטאט פון דער רױואליזאציע צװישן די חםידישע שטיבלעך : גער, מאדזשיץ, אוזשעראװ, אלעקםאנדער׳ לובלין.

... דאס שטעטל האט נישט פארמאגט קײן שטיבלעך. געװען אײניקע גערער׳ אלעקסאנדער חסידים, אויך מאדזשיץ האט געהאט א פאר חםידים. א האלב שטעטל זענען געװען פינ־ טשעװער חפידים און דאס — װײל א פאר גבירים אין שטעטל, אויך ר׳ געצל, האבן גענומען אײדעמס, װויל־לערנער פון פינטשעװ, װאס האבן ארײנגעברענגט אין שטעטל אויך דעם ״כוזרי״, ״מורה נבוכים״ און ענלעכע ספרים...

... חמלגיק היהודית, רובה היה מכונם בקלויזים החסידײם שהתחלקו לגדולים, בינונים וקטנים־ של חםידי גור, מודזיץ, קוזמיר, רדומסק, אלכסנדר, חנטשין, אוזירוב, קוצק׳ שידלוב, נײשטאט, וגם הקלויז של רבי נחומ׳טשע, כל בית־מפילה ומתפללױ. ...

... חםידות אלכסגדר החלה להתקײם מאז הדור הרביעי בחסידות פולין. אלכםנדר היא עײרת אורנים הסמוכה ללודז. בתחילה ישב בה רבי חנוד־הניך הכהן לוין, תלמיד ותיק בפשיםחה, קוצק וגור, חברו ותלמידו הגדול של רבי יצחק־ מאיר אלתר מגור. דרכו היתה בהתלהבות ובחריפות של קוצק. אך הוא היה קרוב לגיל השבעים, ונהג רק שנים מעטוח. ...

אין םאמע מיטן צװישן די אלע גארבערײען האט זיך געפונען א ביר־ברויערײ׳ װאס האט פארנומען א ריזיקן שטח׳ און האט געהערט צו ר׳ איטשע מאיר דאמב? און כאטש ער האט געהײםן ר, איטשע מאיר איז ער נישט געװען קײן גערער חסיד נאר אן אנגעזעענער אלעקסאנדער חםיד און ממש כשמו כן הוא׳ געהײםן דאמב און אױסגעזען װי אן אײנגעװארצלטער דאמב פון יארהונדערטער אין דער פוילי־ שער ערד. אז מען איז ארײנגעגאנגען אין דער ביר־ברױערײ׳ האט מען געהאט דאס געפיל׳ אז מען געפינט זיך אין א גוט פון א גאר גרויםן שלאכטשיץ. דער גאנצער שטח איז געװען ארומגעצוימט און אז דו האםט אנגעקלינגען׳ האבן זיך צעבילט א גאנצע האפטע הינט׳ און אז דער סטרוזש האט דיר אויפגעמאכט׳ אײנשטילנדיק די הינט און זײ האבן מער נישט געבילט׳ נאר דיר ארומגעשמעקט׳ איז געװען ממש פרחה נשמתה׳ מען האט געקאנט דאם לשוז פארלירן... מחמת זײ האבן אין גאנצן װי קיץ הינט נישט אויםגעזען נאר װי װילדע טיגערם׳ װאס מען האט עפעס מיט א כישוף אײנגעשטילט און האבן נאר דערפאר מערער קײן שליטה איבער דײ־ װען דו ביסט דערנאד ארײנגעקומען אין די אפארטאמענטן פון ר׳ איטשע מאיר דאמב׳ איז די איבער־ ראשונג געװען פיל שטארקער װי די ערשטע באגעגעניש.