Natan Shver

... אויף דער ארישער זײט איז װארשע האבן זיד אויד געפונען באשע ראדזינסקא (מאטילדא), מײטע מיאדאװניק, מרים קאליש אץ איר מאן בן צױן בלאנק (דאס דאזיקע פארפאלק איז אבער ארײנגעפאלן אין די הענט פון דער זשאנדארמעריע), ד״ר באלאנאװסקי, נתן שװער מיט זײן פרוי, ריבטשע דזשארע. אין געטא ווארשע האבן געפונען א צייטװייליקן מקלט די װייטער־ דיקע כמיעלניקער שרידים : בערל האמער, לאה אץ מאניעק פרײס׳ רוחמה זאלצמאן, בלימקע סאמעטבאנד, אברהם דזשארע און רבקה ניסנגארטףג). ...

שפעט בײנאכט האבן מיר דורך הינטערװעגן פארלאזט די שטאט אויפן װעג קײן לובאניע׳ דאם ערשטע דארף אויפן װעג קײן ראקאװ. דארט האט אונז א פויער פארהאלטן. גערופן צוהילף נאך אנדערע פויערים און אונדז נישט געלאזט גײן װײטער. עס האט נישט געהאלפן אונדזער געבעט און געװײן. זײ האבן געװוםט׳ אז פאר יעדן אײנעם ײד׳ װאס זײ װעלן צושטעלן די דײטשן׳ באקומען זײ צו א האלבן ליטער בראנפן. צומארגנם׳ מיטװאך פרי׳ האבן אונדז אפשר צען כוליגאנעס מיט גרוים ״כבוד״ ארײגגעפירט אין שטאט אין אונדז איבערגעגעבן צו די דײטשן. דער נם איז געװען׳ װאס אויפן װעג צו דער זשאנדארמעריע האבן זיך געפונען צװײ ײדישע פאליציאנטן׳ נתן שװער און משה שטראזבערג (דער ערשטער איז דודל פינטשעװערם (ערענרײך) אן אײניקל און דער צװײטער איז לײבל קװאשניעװםקיס אן אײניקל. בײדע לעבן נישט). באמערקנדיק װי די פויערים פירן אונז׳ האבן די אונז פארהאלטן און זײ געזאגט אז זײ קומען אין נאמען פון דײטשן צו פארהאלטן אלע ײדן׳ װאס זײ װעלן טרעפן און אז זײ קענען שוין אהײמגײן׳ דעם בראנפן װעט מען זײ אהײמשיקן. דאס האט געהאלפן. די פאליצײ׳ אנשטאט אונדז איבערצוגעבן די דײטשן׳ האבן אונדז פארהאפטעט אין דער ײדישער תפיםה׳ װאס זײ האבן געהאט צו זײער דיספאזיציע׳ מיט דעם מײן אפצװוארטן׳ אפשר װעט זיך אײנגעבן עפעס צו טוען כדי אונדז אפצוראטעװען פון טויט. דורך דער צײט האבן די דייטשן מיט דער הילף פון די פאליאקן׳ די אזוי־ גערופענע ״סטראזש״ מיט יאנעק טשעפטשע׳ יאשעק שװארץ בראש אדורכגעפירט רעװיזיעס אין אלע ײדישע שטיבן צי ס׳איז נישט עמיצער פארשטעקט׳ און ביי דער געלעגענהײט צו קענעז ראבירן דאס האב און גוטס׳ װאס איז פארבליבן. עם האט זיך ארױםגעװיזן׳ אז פיל ײדן זענען געבליבן אין דער הײם ...

המפקדים הראשונים של קן בית״ר בחמילגיק הױ משה ױטשנקה ונתן שװער. בתקופת משה ױטשנקה היה מספרם של הביתרים בחמילניק קטן, הוא לא כיהן הרבה בתפקיד זה׳ עזב עם משסחתז את חמילניק והשתקע בזמושץ. במקומו נתמגה ...

... עם התחזקות הסניף ששמו הרשמי היה ברית הצה״ר נגשו צעיריה לארגן את ארגון הנוער הרביזױניםטי בית״ר׳ ברית־תרומפלדור. המארגנים הראשונים של בית״ר בחמילניק הױ : נתן שװער׳ משה ױטשנקה׳ ישראל אוגניביץ׳ דוד קלוג׳ אגשל םציזוריק׳ נפתלי רובין׳ חיה־שרה קאכען׳ גרשון מנטליק׳ משה לוקביץ ועוד.

... אין דער זעלביקער צײט איז געשאפן געװארן די יידישןן פאליצײ, װעלכע האט באקומען דירעקטױון פון ױדגראט. אין דער שפיץ פון דער ײדישער פאליצײ האט זיך געשטעלט מאניעק פאסטערנאק און זײן פארטרעטער, לוי גאנצארסקי, װי אויך נתן שװער, יחזקאל מעלמאן, אליעזר בוגײסקי, מאטים דרוקאזש, נפתלי טוכמאן, שלום איטשע לעװעגשטײן, לייביש אונגער, אלתר שטײנפעלד, שמעון פײנגאלד, אברהם פערלע־ גער און נאך פיל אנדערע.

... זין, טעבטער, אײדעמם און אײגיקלעך ר׳ יהושע שװער, פרוי און קינדער נתן שװער, פרוי און קינד ...