Kehilot/ChmielnikA living הַנְצָחָה — preserving the memory of destroyed Jewish communities through their Yizkor books.

Organization · youth movement

Hashomer Hatzair

דער השומר הצעיר

An organization mentioned among those formed after the Zionist organization.

Page scan 97HIGH confidence

Learn more about this

A memorial book holds what one community could gather about itself. The assistant reads this record's own source passages and the people and places connected to it, then searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, Arolsen, JewishGen, Virtual Shtetl, YIVO — and shows what it found, with its sources.

Read an article about this

Source passages

Each passage remains attached to its exact scan and opens in the standalone evidence reader.

Primary source passage

Source OCR · scan 97

Open exact passage

... ־מלאכות, אנדערש די גבירים. עם זעגען דא קײנמאל נישט געװען קײן גרויסע בילדונגס־ אנשטאלטן, אבער דער פרומער טאטע האט געשיקט זײן זון אין חדר, נאך דעם אין בית המדרש, און אט פון דעם בית המדרש זענען ארוים די אינטעליגענטן. אין בית המדרש האט מען טאקע געלערנט משנױת׳גמרא, אבער פיל פון די בית־מדרשניקעס האבן באהאלטעגערהײט געלעזן םאקאלאװם ״הצפירה״ אדער באהאלטן אונטער די לאנגע קאפאטעם שפינאזאס ״עטיק״, סמאלעגםקינם װערק אוןאנדערע ביכער. ס׳האט זײ געװעקט צו עפעם העכערם, בעםערם, שענערם. זעגען טאקע פון דעם בית המדרש ארויסגעקומען אזעלכע פײנע אינטעליגענטן װי ישכר קאנערצוקער, אברהם זיל־ גערבערג, מאטל צוקערמאן. זײ האבן טאקע געשאפן די צױניםטישע ארגאניזאציע אין כמיעלניק. נאך דעם האבן זיך געשאפן אנדערע ארגאניזאציעם, װי דער השומר הצעיר, רעכטע און לינקע פועלי צױן. ס׳האבן װאם אמאל מער זיך אנטװיקלט די פארטײען, פיל האט דאם געװירקט פאר דעם צױניסטישן געדאנק, װײל פון דער בעסטער ױגנט זענען א םך אװעק קײן ארץ־ישראל אלס ערשטע פיאניערן.

Source passage 2

Source OCR · scan 176

Open exact passage

ר׳ איטשע מאיר לײנמאן מיט זײן פארב־און אײזן־קראם איז געװען א שם־דבר, און א נעבן־פאך האט ער געהאט — ײדישע קינדערלעך מכנים געװען בבריתו של אברהם אבינו■ אבער דאם בלויז לשם מצװה־װעגן. ר׳ איטשע מאיר מוהל, א בר־ אורײן׳ א הײסער גערער ■חסיד. זײנע צװײ זינדלעך האבן געשמט אין שטעטל : צדוק לײנמאן■ א שטארקער לשון־קודש־ קענער, געשװוירענער סעקרעטאר פון אלע צױניסטישע אינ־ סטיטוציעס. דער צװײטער — ישעיה לײנמאן — אנגעהויבן בײם ״בר־כוכבא־השומר״■ השומר הצעיר, און דערגאנגען ביז בית״ר־מנהיג אין שטאט. א געשליפן צינגל, אן איפכא־מם־ תבראניק■ אבער באליבט בײ אלעמען. ...

Source passage 3

Source OCR · scan 179

Open exact passage

... מיכאל רײך, שוםטער־טשװעקעס און סטאלער־לאם — א באזיס פאר פרנסה. חרדים מעמקא־דליבא. שלמהלע מיט חםידישן ברען — א מנהיג פון השומר הצעיר. ...

Source passage 4

Source OCR · scan 220

Open exact passage

װען כ׳בין אלט געװארן זיבעצן יאר בין איד ארײן אין דער באנײטער ״השומר הצעיר״־ארגאניזאציע, װאס האט געבראכט אן אױפלעבונג בײ דער ױגנט אין שטאט. יענדרעק האט אונדז, ײדישע ײנגלעך, שטארק מקנא־געװען און באדוי־ ערט האט ער װאם ער איז נישט געבוירן געװארן א ײד• נישט אײנמאל האט ער געזאגט, אז ער װאלט זײער גערן געװאלט מיט אונדז פארן אין הײליקן לאנד ארײן, ארבעגין און בויען צוזאמען מיט די חלוצים א נײ לעבן און א נײע• פיל גערעכטערע ארדענונג. ...

Source passage 5

Source OCR · scan 239 · printed page 470

Open exact passage

... כבן משפחת קנרצוקר הצטײן גם הוא בהתמםרותו לרעױן הצױני משחר ילדותו. היה בין הפעילים בהנהגת ״השומר הצעיר״. בעל תכונות אישױת תרומױת׳ מחונן בשכל בהיר׳ באינטלאגנציה׳ שהעמידתו בראש מפעלים ציבורײם. ...

Source passage 6

Source OCR · scan 243

Open exact passage

... באםיםה השתתפו באי־כח האגודות : ״צעירי ציון״, *בנות צױן״י ״המזרחי׳/ ״צעירי מזרחי״ והסתדרות ״השומר הצעיר״• נבחר ועד מםדר אשר בו השתתסו שגײם־שנײם חברים מכל אגודה ואגודה• הועד ערך את החגיגות באופן כזה : ...

Source passage 7

Source OCR · scan 251 · printed page 493

Open exact passage

... אותו זמן נוםדה תנועת ״השומר״ <אין לזהות אותו עם ״השומר הצעיר״). תנועה זו איחדה וריכזה את טובי הנוער היהודי בחמילניק ונשאה אופי צופי מובהק. ...

Source passage 8

Source OCR · scan 269 · printed page 529

Open exact passage

... נאד מײן אפפארן אין יאר 1924 קײן ארץ ישראל, זענען געשאפן געװארן נײע דראמאטישע קרײזן בײם השומר הצעיר און בײ די רעװיזיאניםטן. ...

Source passage 9

Source OCR · scan 287

Open exact passage

אלע שפעטערדיקע מנהיגים פון ״השומר הצעיר״ און אנדערע פאליטישע ריבטונגען — זענען געװען יצחקל אםפיםעם תלמידים. פון דארט האבן זײ מיטגענומען דעם גײםטיקן באגאזש פאר זײער װײטערדיקן לעבנם־װעב ...

Source passage 10

Source OCR · scan 290

Open exact passage

... אין די 20־ער יארן, באזונדערם אין דער צײט פון דעם גראבםקי־רעזשים, װען אין גאנצן לאנד בכלל, האט זיך אנגעהויבן א פארשטארקטע צױניםטישע טעטיקײט, האט אויך אין דער כמיעלגיקער אלגעמײן־צױניםטישער ארגאניזאציע זיך אנגעהויבן אן אויפלעבונג: די ״השומר״־באװעגונג׳ װאס איז א לאנגע צײט געװען אן אינטעגראלער טײל פון דעם לאקאלן ציוניסטישן סניף האט זיך געשפאלטן און איז געװארן א זעלבשטענדיקע ארגאניזאציע אונטערן נײעם נאמען ״השומר הצעיר״. ס׳איז דעריבער צײטיק געװארן דער געדאנק צו גריגדן אן אלגעמײן־צױניסטישע ױגנט־ארגאניזאציע. ...

Source passage 11

Source OCR · scan 302

Open exact passage

... עם גמר מלחמת העולם הראשונה קמה בחמילניק תנועת ״השומר־הצעיר״, במקביל להיװםדה של תנועה זו בכל רחבי פולין. התנועה עם תקומתד״ כחלק מההסתדרות הצױנית׳ התבלטה מיד בין הנוער המקומי. ההגשמה האישית היתה ...

Source passage 12

Source OCR · scan 302

Open exact passage

חברי ״השומר־הצעיר״ הױ הראשונים בעירה שהקדימו להשריש את ההכרה שלהױת צױני משמע לעלות ארצה. לקיצונױתם בשטח זה היה המשך בשטחים אחרים׳ החל מארגון מושבת־קיץ נגד רצונם של ההורים׳ דאגה לסדור םפריה למופת ודאגה להשכלת הנוער ולהכשרתו. קיצונױת זו גרמה לעזיבות רבות. אבל למרות העזיבות ההסתדרות המ־ שיכה להתפתח ושמשה כדוגמא לכל ארגוני הנוער הצױני בעירה׳ כגון נסיעה להכשרה וקשירת הגורל האישי עם עליה ארצה.

Source passage 13

Source OCR · scan 302

Open exact passage

... גרשון גורליצקי היה הראשון מבינינו שעלה ארצה. לרגלי עליתו סודרה מםיבת פרידה׳ נוכחו נציגי כל הארגונים הצױנײם בעיר. במעשה זה ראו דוגמא• השתתפו במסיבה גם חברי קבוץ הכשרה של ״השומר־הצעיר״ בסנדזישוב וכן נציג מרכז קרן היסוד משה פורמנסקי (שנפל במשמר העמק במל־ חמת השחרור׳ 1948). ...

Source passage 14

Source OCR · scan 303

Open exact passage

יעקב יױט 1 השומר הצעיר בשנים 1939-1929 ...

Source passage 15

Source OCR · scan 303

Open exact passage

... קן השומר הצעיר בחמילניק הצטײן במױחד בעבודה למען הקהק״ל. היה הראשון בהתרמה, בגביה ובארגון מסעלים מױחדים, כגון ״ימי פרח״ ותערוכות (בזר) בהשתתפות אישים מרכזײם של הקהק״ל בורשה. ביתן הקן שלנו הצטיץ, ורבים שבחו את הטעם האמנותי של מארגניו השומרים: מאיד פרידנםון, יעקב רויט, שמואל בקר ואחרים. ...

Source passage 16

Source OCR · scan 304

Open exact passage

... המרדני בױתר באותם הימים היה נוער ״השומר הצעיר״ ...

Source passage 17

Source OCR · scan 304

Open exact passage

... ״השומר־הצעיר״ — 1937 ...

Source passage 18

Source OCR · scan 307

Open exact passage

... נגד השומר הצעיר כונםו אסיפות של פרנסים אשר הטילו חרם׳ גיםו את השלטונות׳ וגם שידלו את הנוער לסור מדרך הרעה. המאבק התנהל בדרכי נועם ובמקל חובלין. נזכר אני איזה רעש ומהומה גרם טױל של התנועה. ההורים התארגנו׳ שכרו עגלות בכדי להשיג את ״הבורחים״ מהבית. ...

Source passage 19

Source OCR · scan 308

Open exact passage

... קבוצת חברי ״השומר־הצעיר״ בגיטו — 1942 ...

Source passage 20

Source OCR · scan 311

Open exact passage

... בשתוף עם ״השומר־הצעיר״ הקימונו את ״החלוץ״ אשר קלט גם בני נוער בלתי מפלגתײם, אוהדי פועלי צױן ימין. ...

Source passage 21

Source OCR · scan 316

Open exact passage

... למפקד הקן נתן שװער. היה לו כושר ארגוני גדול ומרץ רב• את נםױנו בארגון נוער רכש בםניף ״החלוץ״ וב״השומר הצעיר״, שעזב אותם והצטרף לבית״ר. בתקופתו גדל םניף בית״ר׳ אשר קלט צעירי חמילניק מכל השכבות והחוגים׳ בעיקר גומרי בית הםפר העממי הפולני והישיבה. לקורס הראשון למדריכי בית״ר הפולנית אשר התקײם בורשה׳ נשלחו נתן שװער וישראל אוגניביץ. שניהם גמרו את הקורס בהצטײנות ובחזרם ארגנו את הקן מחדש. ...

Source passage 22

Source OCR · scan 338

Open exact passage

... אין קעלצער ״האסאג״ האבן געארבעט 450 ײדן פון פאר־ שידענע שטעט. דער ארבעטםטאג האט דא געדויערט 16 שעה. געװען אויך דא טויט־פאלן אין רעזולטאט פון ארבעטן איבער די כוחות. די שטראפנארמע האט דא באטראפן 30 שמוץ• עטלעכע ײדן, װאס האבן זיך באהאלטן בעת דער אויםזידלונג קײן פיאנקי און םקארזשיםק, זענען דערשאםן געװארן. אבער 2 מיטגלידער פון ״השומר הצעיר״ איז געלונגען צו אנטלויפן פון לאגער א דאגק דער הילף פון זײערע אידײאישע חברים׳ װאם האבן אויך אנגעהאלטן א קאנטאקט מיט די םטאשאװער שומרים, װאם האבן זיך געפינען אין די װעלדער. װען די רוסישע ארמײ האט זיך אנגעהויבן צו דערנענטערן קימ קעלץ׳

Source passage 23

Source OCR · scan 340 · printed page 679

Open exact passage

... אין די קאשמארנע געטא־באדינגונגען האט זיך נישט אינגאנצן אפגעשטעלט די געזעלשאפטלעכע װי אויך קולטי־ רעלע און פארטײאישע טעטיקײט. צוליב מאנגל אין מקורות׳ איז שװער צו רעקאנםטרואירן דאס לעבן פון די פאליטישע פארטײען און יוגנט־ארגאניזאציעם אין כמיעלניק. עם איז נאר באװוסט אז דער השומר־הצעיר האט באנײט זײן טעטיקײט נאכן ארײנקומען פון די דײטשן. אין דער צײט װען ס׳זענען אנגעהאלטן געװארן אונטערערדישע קאנטאקטן צװישן װארשע און די געטאס אויף דער פראװינץ׳ האט באזוכט אויך כמיעלניק מרדכי אנילעװיטש פון דער הנהגה הראשית פון השומר הצעיר, דער שפעטערדיקער קאמענדאנט פון װארשעװער געטא־אויפשטאנה

Source passage 24

Source OCR · scan 341

Open exact passage

... די עיקר ארבעט פון ארטיקן קן איז באשטאנען אין ארגא־ ניזירן ױגנטלעכע און אנטײלנעמען אין אספות אויף װעלכע מען האט געזינגען העברעאישע לידער׳ װי אויד אין לערנען זיד אין ראמען פון די עקזיםטירנדיקע מעגלעכקײטן. די אםי־ פות זענען על־פי־רוב פארגעקומען אין װאלד אדער אין א בױ־ דעם־שטיבל הינטער דער שטאט. עס איז אויך פארגעקומען א קרײזצוזאמענפאר פון השומר הצעיר אין םטאשעװ. דאםגלײכן האט דער כמיעלניקער השומר הצעיר דעלעגירט אויפן צוזאמענפאר אין קיעלץ זײנם א פארשטײער. כדאי דא צוצוגעבן אז ערב די צוגרײטונגען צו דער ״אקציע״ אין סטאשעװ׳ האט די דארטיקע ױגנט אנגעהויבן ארגאניזירן װידערשטאנד־גרופעס װאס האבן ארומגענומען ױגנטלעכע פון פארשידענע פארטײען און ױגנט־ארגאניזאציעס. ס׳איז אויסגעארבעט געװארן א פלאן פון שטעלן א װידערשטאנד בעת דער ״אויםזידלונג״ גופא׳ אבער צום באדױערן׳ האבן די ארטיקע פוילישע װידערשטאנד־פאקטארן אפגעזאגט זיך אנצוהאלטן װאס פארא נישט קאנטאקט מיט דער ײדישער ױגנט װאס האט אויף אן אנדערן װעג נישט געקאנט באקומען קײן געװער.

Source passage 25

Source OCR · scan 357

Open exact passage

... ער האט גלײך צוזאמענגערוםן א פארזאמלונג פון די אק־ טױוםטע 6 חברים, זי איז פארגעקומען אין א װעלדל 3 ק״מ פון שטאט. ער האט זיך אויםגעפרעגט װעגן אונזער ארבעט, אוגז איבערגעגעבן א פאליטישן באריכט איבער דער װעלט־ סיטואציע, אונז געגעבן אומלעגאלע בלעטלעך. ער האט אונז מודיע געװען, אז דער ״השומר הצעיר״ עקזיסטירט וױיטער און ס׳װערט געפירט אן ארבעט, אז די אנפירערשאפט איז אין װילנע און זי האט א קאנטאקט מיט איר און אז עם זענען אויך פאראן ידיעות פון ארץ־ישראל. ...

Source passage 26

Source OCR · scan 357

Open exact passage

... דער ״השומר הצעיר״, די ארגאגיזאציע צו װעלכער איך האב געהערט פארן קריג און געװען א מיטגליד אין װעד, האט מען נאכן ארײנקומען פון די נאצים װידער אויפגעשטעלט. זײענדיק אפגעריסן פון דער צענטראלע, האט מען קיץ פאלי־ טישע ארבעט נישט געפירט, נאר קולטורעל זיך אויסגעלעבט.

Source passage 27

Source OCR · scan 384

Open exact passage

... נולדה בשנת 1921 בחודש ױלי בחמילניק׳ בת שרה ושמואל סמטבנד. התחננה בבי״ם עממי פולני. בגמרה בי״ס נכנסה לתנועת ״השומר־הצעיר״ בעיר והיתה מהפעילות בױתר. עם הכבוש הנאצי המשיכה במחתרת בפעולות הםברה נגד הנאצים. עם התחלת הגירושים והשמדת היהורים התחילה המחתרת בװרשה בפעולות רחבות ױתר. בשנת 1942 הגיעו לחמילניק מפקד המרד בגיטו װרשה מרדכי אנילביץ וטוםיה ...

Source passage 28

Source OCR · scan 384

Open exact passage

דארט איז געװעזן א גרופע פון ״השומר הצעיר״׳ .א פלאצוװקע פון אוגטערגרונט. אויפן װעג׳ האב איך געטראפן װיגא װישינסקי׳ װעלכער איז תמיד געשיקט געװארן פון װארשע־ װער אוגטערגרונט קײן כמיעלניק און בײ אונדז געשלאפן. ער האט מיך צוגעפירט צום פלאץ. טאםיע אלטמאן האב איר שוין נישט געטראפן׳ גאר אנדערע צװײ מײדלעך. זײ האבן מיר געזאגט׳ אז די פלאצװוקע עקזיםטירט שוין נישט מער. דא האט אױך געארבעט מײן שװעפטער בלימקע און איצט זענען אלע אריבער אין געטא׳ כדי מיטצוארבעטן מיט די אויפשטענדלער. זײ האבן מיר געזאגט׳ אז אויב איך האב א פלאץ אויף דער ארישער זײט׳ דארף איך בלײבן■ װײל דאם װעט שפעטער צוניץ קומען. איך האב זײ איבערגעלאזט מײן אדרעס און זײ געבעטן איבערצוגעבן מײן שװעסטער׳ לי זאל צו מיר קומען. אנשטאט אין קלויסטער בין איך יעדן זונטיק געקומען אויף דעם ארט און זײ האבן מיך פארבונדן מיטן געטא. איך האב געשריבן ברױו קײן כמיעלניק צו די סטראדאװסקים׳ כאילו איך שרײב צו מײנע עלטערן און זײ האבן מיר געענטפערט װי עלטערן אויפן נאמען פון די פיװאנסקים. נאך א חודש צײט איז צ ...

Source passage 29

Source OCR · scan 465

Open exact passage

שמואל וױינבערג, א זון פון יעקל זוײנבערג׳ געבוירן אין 1913, אין כמיעלניק. אין דער פריםטער ױגנט געלערנט אין חדר און אין דער ישיבה. צו 12 יאר װערט ער א חבר אין ״השומר הצעיר״, טרוימט עולה צו זײז קײז ארץ־ישראל, לעבן אין א קיבוץ. די טויערן פון לאנד זענען אבער פאר־ מאנט פאר ײדישער עליה דורך דעם פאספילד־בװ־. די ױגנט װערט אנטוישט, אויף דער ײדישער גאס באװײזמ זיך דער ״רויטער משיח״. די ײדישע ױגנט אין שטעט און שטעטלעך קלאמערט זיך אין געדאנק, אז ״נאר ליבע און גלײכהײט צװישן פעלקער קען די מענטשהײט רעטן״. די באװעגונג איז אן אומלעגאלע. די פאליצײ װײםט אבער אלץ׳ און בײ דער ערשטער געלעגנהײט װערן 18 ײגגלעך און מײדלעך ארעם־ טירט און זײ באקומען תפיסה. פיר יאר האט שמואל פאר־ בראכט אין תפיםה — פון 16־טן ביזן 20־טן יאר פון זײן לעבן. דארטן איז ער אבער װײטער געבליבן דער עקשנותדיקער קעמפער, האט דארט געטרוימט און געלערנט. פון דער תפיסה איז ער ארוים אן אפגעשװאכטער אין גוף אבער א געשטארק־ טער אין גײםט. אין יאר 1937 פרװוט ער אויך אזיף פאר־ שידענע װעגן צו קומען קײן שפאניע, בכדי אנטײלצויעמען אין קאמף אויף דער זײט פון דער רעפובליקאנישער ארמײ. ער װערט ארעםטירט, זיצט און קומט צוריק. אין יאר 1 ...

Source passage 30

Source OCR · scan 466

Open exact passage

... געבוירן אין יאר 1918 אין כמיעלניק. זײן פאטער, מאיר עליעם, דער באװוסטער שנײדער אין כמיעלניק, אלתר האט, װי אלע כמיעלניקער קינדער׳ געלערנט אין חדר און אין דער ״פאװשעכנער״ שולע. אין דער פריעסטער ױגנט איז ער ארײן אין ״השומר הצעיר׳/ שפעטער געװארן אקטױו אין דעד קאמוניסטישער פארטײ. ער איז געװען זײער טעטיק בײם ארגאניזירן די ױגנט אין דער קאמוניםטישער פארטײ. ...

Source passage 31

Source OCR · scan 474 · printed page 948

Open exact passage

קשה להשלים עם זה שלא אראהו ױתר. הוא לא רק היה אח בשבילי אלא גם מדריך ומורה דרך נאמן שלי. זוכר אני את הזמן ההוא איך שױסף יחד עם האחות שלנו רחל הױ הױזמים להקמת קן ״השומי־ הצעיר״ בעירתנו. כל הנוער התלכד בהתלהבות והשתדל שיקבלו אותם לקן. ױסף היה לראש הקבוצה שלי. עוד לא שכחתי באיזו גאוה דברו בקבוצה על ױםף. ױסף ורחל גסו תנייד להשפיע על האם שתרשה לי לנסוע למושבות קיץ, כינוםים יפגישות. היה גם נאמן לכית. למרות שהאם היתה מתאוגנת שהוא עוזב ױתר מדי את הבית ומתמסר לקן. ױםף היה מורי גם מחוץ לקן. היה נותן לי ספרים לקרוא. התמסרותו לקן ״השומר־הצעיר״ היתה בכל התקופות גדולד״ ולא רק התענין עם הבוגרים אלא גם עם צעירים בױתר. ...

Source passage 32

Source OCR · scan 478 · printed page 955

Open exact passage

... בן שש נכנס לביה״ם העממי חדר תורה ״תחכמוני״ והוא אז ילד מלא חײם ותוסס. את הלימודים קלט על נקלה ומשך לב חברױ בפקחותו׳ שובבותו וערנותו. משםײם את למודױ הצטרף לחברת הנוער של ״השומר הצעיר״ ועבר להכשרה בקבוץ ״שער העמקים״. במשך שנתים שבלה שם עשה בנםױ־ נות וכאילו ניתן בכור היתוך. הילד בגר, נשא בעול העבודה׳ הםתגל לחברתו׳ התגבר על משבר התםיםה וההתלבטות שבנפשו ומן הילד השובב שבביה״ם העממי צמח וגדל נער מלא כשרונות ארגונײם־חברתײם׳ לתמהון מחנכױ־מדריכױ ולשמחתם. עולם המוםיקה שלתוכו חדר ובו מצא את שלװת נפשו, אפף אותו כולו. איתן אירגן חוג מוםיקלי, כינס סביבו חובבי היצירה המוסיקלית וביצע ״שעות מוםיקלױת״ מעל ...

Source passage 33

Source OCR · scan 482

Open exact passage

... זון פון חנה ראזנבלום־מײזל. געבוירן אין 1931 אין ירושלים. נאכן ענדיקן די שולע געװען טעטיק אין ״השומר הצעיר״ און אװעק אױף הכשרה אין קיבוץ שער העמקים. ארויםגעװיזן באזונדערע פעאיקײטן צו מוזיק און באליבט געװען בײ זײנע חברים מיט זײן הארציקן הומאר. בעתן מלחמה־אױסברוך געשיקט געװארן מיט זיץ גרופע צוהילף דעם קיבוץ להבות הבשן, אויף דער סירישער גרענעץ אין גליל העלױן. דארט איז ער שװער פארװונדעט געװארן אין א האנט. פון דעם האט ער געליטן ביז זײן פאלן• ...

Source passage 34

Source OCR · scan 654

Open exact passage

... אריה וױינברג / תחילתה של תנועת השומר הצעיר . 595

Source passage 35

Source OCR · scan 655

Open exact passage

יעקב רויט / השומר הצעיר בשנים 1929—1939 . 597 ...

Source passage 36

Source OCR · scan 307

Open exact passage

קודם כל — לימודים הקשורים בארץ־ישראל׳ כגון : ידיעת הארץ׳ תולדות ההתישבות׳ תנועת הפועלים בארץ. םפד אהוב עלינו בילדותנו היה ספר ״יזכור״ לזכר אנשי ״השומר״. הספר הזה הלהיב אותנו וגם אגו דימינו בנפשנו להױת כמוהם. בהױתנו ילדים בני 12—10 ראינו את עצמנו כמגינים עתידים׳ חלמנו את החלום הנועז של נערים בעײרה אשר כובשים ארץ׳ בונים מולדת׳ מגינים עליה. חלמנו על הקמת חברה צודקת׳ אשר צדק וױשר יסודותיה. ...

Source passage 37

Source OCR · scan 387

Open exact passage

... איד װיל דערצײלן װעגן מײן שמערן קאמף אויף דער ארישער זײט. דאם איז מיר שטארק אײנגעקריצט אין זכרון. אין מײן שטעטל כמיעלניק האב איך מײנע גאנצע קינדער־ יארן געלעבט. איך בין אויםגעװאקסן אן א פאטער, האב איך שטארק ליב געהאט מײן מוטער און מײנע צװײ עלטערע ברידער פון מיר. איך בין םפעציעל שטאלץ געװען מיט מײן אלטן זײדן. איך געדענק װי הײנט װען מײן מוטער האט מיך ערגעץ געשיקט עפעם דערלעדיקן, האב איך שטענדיק, אויף דער פראגע : ״װער ביםטו, מײדעלע ?״ מיט שטאלץ געענט־ פערט : ״הענעך מיאדאװניקס אײניקלד מײן עלטערער ברודער שרגא טײער איז געװען װײניק באקאנט אין שטעטל, װײל ער האט געװוינט אין װארשע. דאקעגן מײן ײנגערער ברודער ,ישראל טײער, א השומר־הצעירניק, איז גוט באקאנט געװען צװישן דער יוגנט. איך בין פיל ײנגער געװען פון מײן ברודער ישראל טײער. ...

Source passage 38

Source OCR · scan 474 · printed page 948

Open exact passage

... בן מאיר וצפורה, נולד ב־18 בױני 1910 בחמילניק שבפולין♦ בהױתו כבן 16 כבר גשא בעול פרנסת הבית. באותו זמן פעל גם כראש הקן של ״השומר הצעיר׳/ ב־1 בױגי 1936 עלה לארץ והצטרף לקיבוצו אשר ישב תחילה בנחלת יהודה ומשס עבר לנגבה. היה איש משק מובהק, אוזד ממעצבי דמות הקיבוץ. התמסר ביחוד לעבודה בגן הירק. בימי ההפגזות על ״נגבה״ כשהגן הלך וכלה לנגד עיגױ, דיכא הדבר את רוהו. היה אחד מפעילי הבטחון במשק ובבוא הױם נקרא למלא את מקומו של יצחק דובנו, מפקד המקום, שנפל בשעת ההפגזד׳♦ ױסף התיצב מיד בראש המגיגים. שקט וצנוע היה מהלך בין העמדות, מעודד, מרגיע ונוסך אומץ בלב חברױ. כשדובר במשק על הוצאת חלק מן הבחורות — האמהות, התגגד לכך ותבע שגם ההורים יישארו כולם במקום. היה אומר, כי יש להפרד מן הילדים ולהכין אותם לכל אשר עלול לקרות♦ ובן גהג גם הוא כאב : ״אני מאמין שנעמוד נגדם. הרי אנו אנשי פלדה מן הדור החדש. את נגבה לא נעזוב ללא קרב יקרבנות״ —־ כך כתב לאחותיו, חברה בקיבוץ בית אלפא, בעצם הימים הקשים של המצור ששם האויב על המשק. ױסף תבע בעקשנות להשתמש בעמדות כבמקום תצפית פיקוד, למרות הסכנה שבדבר♦ וכך נפל בעמדה, שספגה את האש הקשה בױתר׳ כשהוא נותן פקודות בקטע ...

Connected nodes