Eretz Israel

... בית המדרש זענען ארוים די אינטעליגענטן. אין בית המדרש האט מען טאקע געלערנט משנױת׳גמרא, אבער פיל פון די בית־מדרשניקעס האבן באהאלטעגערהײט געלעזן םאקאלאװם ״הצפירה״ אדער באהאלטן אונטער די לאנגע קאפאטעם שפינאזאס ״עטיק״, סמאלעגםקינם װערק אוןאנדערע ביכער. ס׳האט זײ געװעקט צו עפעם העכערם, בעםערם, שענערם. זעגען טאקע פון דעם בית המדרש ארויסגעקומען אזעלכע פײנע אינטעליגענטן װי ישכר קאנערצוקער, אברהם זיל־ גערבערג, מאטל צוקערמאן. זײ האבן טאקע געשאפן די צױניםטישע ארגאניזאציע אין כמיעלניק. נאך דעם האבן זיך געשאפן אנדערע ארגאניזאציעם, װי דער השומר הצעיר, רעכטע און לינקע פועלי צױן. ס׳האבן װאם אמאל מער זיך אנטװיקלט די פארטײען, פיל האט דאם געװירקט פאר דעם צױניסטישן געדאנק, װײל פון דער בעסטער ױגנט זענען א םך אװעק קײן ארץ־ישראל אלס ערשטע פיאניערן.

... דער טאג איז געװען א שײנער׳ א זוניקער• שפאצירנדיק אויף לעשמאנס טראטואר מיט יאסל קלײנערט׳ װעלכער איז הײנט אין ארץײשראל, האב איך אים פארגעלײגט צו באזובן דעם ״װיעץ״. מיר בײדע האבן באשלאסן אזא געלעגעגהײט נישט דורכצולאזן. צוקומענדיק צום פלאץ׳ האבן מיר געזען׳ וױ גױים שטײען אין הונדערטער. בשכנות פון אונדז האב

... ויף דער ײדישער גאס אין כמיעלניק געװען די צױניסטישע ארגאניזאציע. בראש פון איר איז געשטאנען אברהם זילבערבערג, א באליבטער און געאכטע־ טער עסקן, װעלכער איז אין די שפעטרדיקע יארן אריבער ארבעטן אין דער צענטראלע פון קרן־היםוד קײן װארשע. ארום אים האבן זיך גרופירט א רײ באגײסטערטע צױגיסטישע טוערס, צװישן װעלכע ס׳האט זיך באזונדערס אויסגעצײכנט דער שפעטערדיקער באקאנטער עסקן ישכר קאנערצוקער. די דאזיקע גרופע האט דאס ארגאניזירט אין דער שטאט די ערשטע ײדישע ביבליאטעק, די ״תרבות״־שולע, העברעאישע קורסן, אמאטארן־פארשטעלונגען. אין ראם פון אט דער ארגא־ ניזאציע האט זיך קאנצענטרירט דאס גאנצע ײדישע פאליטישע און קולטורעלע לעבן. פון אירע רײען האט זיך אויך רעקרו־ טירט די ערשטע חלוצים־גרופע, פון װעלכער פיל זענען אװעק קײן ארץ־ישראל. באלד דערגאך איז פארגעקומען א שפאלטונג און עס אנטשטײט א נײער פאליטישער כוח — די לינקע פועלי צױן־פארטײ, אונטער דער אנפירונג פון די בא־ קאנטע ארבעטער־טוערם לייבל ווילטשיק און יאנקל פרידמאן. די סארטיי האט זיך גיך באפעםטיקט און ארגאניזירט, גרו־ פירנדיק ארום זיך די ארבעטער־ױגנט אין שטאט. ביזן לעצטן טאג פון איר עקםיסטענץ און פון דער עקסיסטענץ פון ײדישן כמיעלניק בכלל — האט די פארטײ געפירט א ביז גאר לעב־ האפטיקע אלזײטיקע טעטיקײט און איז געװען אין אנהויב פון די צװאנציקער יארן די שטארקםטע ארגאניזאציע אין שטאט מיט אן אנגעועענער רעפרעזענטאנץ אין אלע ײדישע געזעל־ שאפטלעכע און שטאטישע אינסטיטוציעם.

... פון דער ױם־טובדיקער טריבונע האבן מיר איבערגעשיקט אונזערע פלאמיקע ברכות צו אלע כמיעלניקער לאנדסמאנ־ שאפטן דװ זײ געפינען זיך, און קײן ארץ־ישראל צו אונזערע שװעםטער און ברידער, זײ זאלן דערלעבן בקרוב צו זען אין ארץ ישראל א זעלבשטענדיקע םװוערענע ײדישע מאכט. ...