Abraham Zilberberg

אװעקגײן פון שטוב איז נישט געװען װוהין און בלײבן אין שטוב און צוקוקן װי מאמע און טאטע לײדן איז געװען שרעקלעך. דער װילן נאך װיםן האט אבער אלץ דורכגעבראכן. אט אין דעם בוידעם־שטיבל האט אםפים א שולע געגרינדעט. א בחור װאם האט קײן לערער פאר די אויגן נישט געזען׳ איז אלײן א לערער געװארן. געלערנט עברית װי א מאדערנע לעבעדיקע שפראך. כמעט אן מיטלען א ביבליאטעק געשאפן. בײגאכט װען דער טאטע איז געשלאפן׳ האבן מיר א בוך געלעזן׳ אלץ איז געװען נײ פאר אונדז. װעגן יעדן בוך האט נען דעבאטירט שעהן. אט געדענק איך אברהם זילבערבערג׳ א ישיבה־בחור׳ װאס איז אין א קורצער צײט געװארן א גלענצנדיקער צױניסטישער רעדנער. א ױגנט װאס האט קײן טעאטער נישט געזען׳ האט געשאפן .א דראמאטישע סעקציע און מיט דערפאלג געגעבן פארשטעלונגען. ...

... 1. אברהם זילבערבערג, א זון פון ר׳ איטשע זילבערבערג : ...

... אברהם זילבערבערג, אברהם פינטשעװסקי, ישכר קאגערצוקעה יצחק גראנעק, דוד׳טשע קאנערצוקער.

... די אלגעמײנע צױניםטן האבן באלד נאך דעם געדוגגען א לאקאל הינטער דער שטאט בײ א גוי (גולאן). דארט איז אײנגעשטעלט געװארן א פרישע קולטור־הײם מיט א ביבליא־ טעק און נײע ײדישע און העברעאישע ביכער. דארט אין דעם לאקאל איז דורך דער איניציאטױו פון אברהם זילבערבערג געגרינדעט געװארן די ״עבריה״.

... צו די ערשטע װאלן האבן זיך מצד דער ײדישער באפעל־ קערוגג באטײליקט די צױניסטישע ארגאגיזאציע (די אנדערע פארטײען האבן דעמאלט קוים געשטעלט די ערשטע טריט) און פארשײדענע װירטשאפטלעכע פאראײנען * בעלי־מלאכות, סוחרים׳ הענדלערם און רעליגיעזע. די צױניםטישע ארגאניזא־ ציע האט דעמאלט דערװארבן א היבשע פארשטייערשאפט אין באשטאנד פון * אברהם זילבערבערג, ישכר קאנערצוקעה אברהם פינטשעװםקי און מאטל וױיםבארד.

גאד אין די ערשטע יארן נאכן ערשטן װעלט־קריג איז די אײגציקע אינםטיטוציע אויף דער ײדישער גאס אין כמיעלניק געװען די צױניסטישע ארגאניזאציע. בראש פון איר איז געשטאנען אברהם זילבערבערג, א באליבטער און געאכטע־ טער עסקן, װעלכער איז אין די שפעטרדיקע יארן אריבער ארבעטן אין דער צענטראלע פון קרן־היםוד קײן װארשע. ארום אים האבן זיך גרופירט א רײ באגײסטערטע צױגיסטישע טוערס, צװישן װעלכע ס׳האט זיך באזונדערס אויסגעצײכנט דער שפעטערדיקער באקאנטער עסקן ישכר קאנערצוקער. די דאזיקע גרופע האט דאס ארגאניזירט אין דער שטאט די ערשטע ײדישע ביבליאטעק, די ״תרבות״־שולע, העברעאישע קורסן, אמאטארן־פארשטעלונגען. אין ראם פון אט דער ארגא־ ניזאציע האט זיך קאנצענטרירט דאס גאנצע ײדישע פאליטישע און קולטורעלע לעבן. פון אירע רײען האט זיך אויך רעקרו־ טירט די ערשטע חלוצים־גרופע, פון װעלכער פיל זענען אװעק קײן ארץ־ישראל. באלד דערגאך איז פארגעקומען א שפאלטונג און עס אנטשטײט א נײער פאליטישער כוח — די לינקע פועלי צױן־פארטײ, אונטער דער אנפירונג פון די בא־ קאנטע ארבעטער־טוערם לייבל ווילטשיק און יאנקל פרידמאן. די סארטיי האט זיך גיך באפעםטיקט און ארגאניזירט, גרו־ פירנדיק ארום זיך די ארבעטער־ױגנט אין שטאט. ביזן לעצטן ט ...

כמיעלניק האט זיך אין דער זעלבער צײט אדאנק די עםט־ רײכער אגגעהויבן קולטורעל צו אנטמיקלען. מען האט דער־ לויבט צו גרינדן א ביבליאטעק. עס האט זיך אױך ארגאניזירט א ײדישער סקאאוט (השומר). די ערשטע גרינדערם זענען געװען : ישכר קאנערצוקער, אברהם װײסבראד, ױםף זילבער־ בערג, נפתלי און ליפע דיאמענט, אלטער ראובן קלײנעדט און חײמל גוטמאן. עס האבן זיך אנגעהויבן פרײלעכע צײטן אין כמיעלגיק: פארזאמלונגען, אױםפלוגן און אויך ארומ־ רײםענישן. באלד האבן זיך די ביבליאטעק־אנהענגערם גענומען קריגן צוליב פארטײאישער אנגעהעריקײט. ע0 זענען געװען רעכטע און לינקע פועלי צױן און אויך אלגעמײנע צױניסטן. ישראלקע גוטמאן מיט זײנע אנהענגערס האבן פאר־ כאפט די ביבליאטעק און זײ האבן זיך גערופן לינקע פועלי־ צױן. ישכר קאנערצוקער און אברהם זילבערבערג האבן גענומען און געגרינדעט א צװײטע ביבליאטעק, װאס האט נעהייסן די צױניםטישע ביבליאטעק. און צו זײ זענען צוגעשטאנען די שומרים. מיר פלעגן זיך פארזאמלען אױף דעם שידלעװער װעג, לעבן דער שטײנהאקערײ, אדער בײ י־י דרײ בערג. מיר פלעגן פארן אדער גײן נאך פינטשעװ, בוסק און אנדערע ערטער מיט די לאנגע שטעקנס, מיר האבן מארשירט מיט םאלדאטישע טריט, געזונגען שײנע דעברעאישע לידער, געהאלטן רעפעראטן מיט פארלעזוגגען, געשפילט טעאטער מיט אמאטארישע קרעפטן. פון צײט צו צײט האבן אמתע אקטיארן־טרופעס אונדז באזוכט. די כמיעל־ ניקער ױגנט דורשטיק נאך קולטור און אויפקלערונג, האט אויפגעלעבט. און מען האט געלעזן אלץ װאם מען האט נאר געקענט אין כמיעלניק באקומען און מען האט כסדר געברענגט ביכער פון די גרויםע שטעט,

... ר׳ ברור זאנשײי י״י אברהם זילבערבערג ...

... צװײטע רײ פון לינקס : 1) יעקב מענדראװסקי׳ 2) לעשמאן, 3—4 — 5) אומבאקאנט, 6) ד״ר פול, 7—8) אומבאקאנט, 9) הענריק קריניצקי. דריטע רײ פון לינקם : 1—3 — אומבאקאנט, 4 — אומבאקאנט, 5) משה נוחס ליבערמאן, 6) מענדל מאיר גוטמאן, ר) ײדל לעװקאװיטש. פערטע רײ פון לינקס : לײביש פאסטערנאק, יאסל מאשנבערג/ אברהם זילבערבערג. ...

... טון רענטט צװײטע רײע : ישכר קאנערצוקער׳ יצחק גראנעק׳ אברהם זילבערבערג׳ אברהם פינטשעװםקי.

עס ליגן פון רעכטם אויף לינקם: ײדל פײנגאלד, יצחק גראנעק (בנטוב), דיאמעבט, דודטשע קאנערצוקער עס זיצן : אברהם פינטשאװםקי, אבא דיאמנט, ישכר קאנערצוקער עס שטי-ען : חײם אביגדור דיאמענט און אברהם זילבערבערג ...