Szydłów

רבנות המדינה חולקה, הרב הקראקאי, הוא רב מחצית המדינה בלבד ובמחצית השניה מכהן הרב מפינצ׳וב או מװאדזיםלב כרב המדינה. ישיבות הועד מתכנםות בפינצ׳וב, װאדזיסלב, םטופניצא ואחרי התבלטותה של קהילת חמילניק — בחמילניק. בועד המדינה, היתה קהילת חמילניק בהרכב ועד היליל שידלוב יחד עם עוד 17 קהילות כדלהלן ? שידלוב, רימאנוב, ז׳מיגרוד, טרנוב, דוקלא, נובה־מיאםטו, פאצאנוב, אולעשניצא, ז׳אבנו, ראקוב, דומברובא, בוגוריא (.3(;זס£ס8) װישליצא, סטופגיצא, קורוזװענקי (״ז^ג־סזסמ) פאלאניעץ, פטאשוב. ...

פאר א גוטן פרײז האב איך אים איבערגעשיקט מיט א באקאנטן פוילישן םטודענט אויף א ראװער קײן כמיעלניס. א פאר טעג שפעטער איז מיטן זעלבן װעג מײן פרוי אריבער־ געפארן, און צװײ טעג פארן אומברענגען די םטאשעװער ײדן — אין אנפאנג נאװעמבער 1942 — בין אי־ צוזאמען מיט מײן שװיגער הי״ד און נאך עטלעכע ײדן אװעק מיטן זעלבן טויטן־טראקט דורך שידלעװ, װו א טאג פריער זענען 12 סטאשעװער פרויען געכאפט און דערשאסן געװארן. ...

נאך דער מעשה איז יהושע נעלם געװארן פון שידלאװ. אין יאר 1739 איז ער דערשינען פארן ועד ארבע ארצות אין װראצלאװ און פארלאנגט פון די דײנים פון ועד צו הערן דינע טענות קעגן זײן ברודער דוד שמעלקע. װען זײ האבן נישט געװאלט און אים פארטריבן פון שטאט, איז ער אגט־ לאפן אין א קלויםטער פון יעזואיטן אץ זיך דארט געשמדט. לויט אנטדעקטע דאקומענטן פון פראפ׳ מאיר באלאבאן11) האט ער נאך לאנגע באמיאוגגען באקומען אן אדל־טיטל . ״פאן יאקוב שידלאװםקי״. די מעשה האט קאמפראמיטירט דוד שמעלקע און ער האט פארלאזט דאם כםא רבנות אין קראקע און אריבער קײן דזשאלאשיצע, װו ער איז נפטר געװארן אין יאר תקי״א (1751). ער האט איבערגעלאזט צװײ זין: ר׳ יהודה לײב, װעלכער איז געװען רב אין קאבילין בײ פויץ און מנחם־מענדל — רב אין טורקא. ...

... זוכרני את ימי־הקיץ השוםעים הוד, בני הנוער מטײלים בלהקותיהם מחוץ לעיר בדרך בואכה שידלוב ומעפילים לעלות על הרי הםקלה... מעבר מזה מהדהדים שירים כגון • ״קינדער סון מארגן זענען מיר״ ךילדי העתיד הננו״)... םה ושם מתקימות .שיחות״, הרצאות המםתימות לעתים תכופות בהשבעות מקובלות המנוםחות בהתאם לעקרי ה.אני מאמין״ שלהם: ״חדלו לכם מלתעות בחושךד (.בלאנדזשעט נישט מער אין דער פינצטער ;״). לפעמים קרובות מסײמים בשירים הרשמײם .התקוה״ או .תחזקנה״. ...

... בשנת 1911׳ נתארגנה בחמילניק קבוצת אנשים שקראו לעצמם צױנים. קבוצת אנשים זו עסקה בפעולות למען צױן — פשוטו כמשמעו. יתכן כי יד הגורל היתה בדבר׳ ואותה קבוצה היתה מורכבת מאנשים בעלי סגולות תרומױת רבות והקדישו את כל כוחם למלאכה אחת בלבד — לצױנות׳ בה נתמזגו דמױן עשיר וראיה למרחוק׳ כשרון להבדיל בין האפשרי לבין הנמנע׳ ונוםף לכל אלה הם גם הכירו ב״קרב מי הם ױשבים״, וכיצד יש לפעול בתחום מושב זה׳ ואכן׳ קבוצה זו לא הםתפקה רק בפעילות מקומית. היא שלחה שליחים מױחדים לעײרות הםמוכות כגון שידלוב, לגוב׳ בוסק׳ םטופגיץ׳ רקוב ובוגוריה. לכל עײרה אליה באו הױ מנסים להרביץ את תורת הציוגות ובמידה רבה גם הצליחו. ...

בחמילניק התקײמה בױם ט״ו באב תרע׳ט ועידה גלילית של המזרחי של גליל קילץ, במעמד כ״ג צירים מט״ו ערים באולם המזרחי דפה שהיה מקושט ומהודר בדגלים לאומײם ובתמונות רבני המזרחי. השתתפו הצירים; ל. עהרנרײך ומ. מנטליק מחמילניק, י. כהן וי. בקרמן מקילץ׳ א. י• ליכטנשטײן מפרושוביץ, י. מ. אפמאן מדזיאלושיץ, ע. גורםקי וא. קלרמן מבוםק, מ. שקליארצ׳יק וז. פומראנץ מםלומניק. י. רוטנברג מםטופניץ, ד. דומב וא. פײנשטאדט מפינטשוב א. שפיגל ממיחוב, מ. אורבך מװדיסלאב, י. ש. גוזה וי• ב. ברײטבארד מײנדזױב, מ. קשינסקי משידלוב, ח. גולדבלימ משצ׳יקוצ׳ין, ב. צ. מוניש וש. זמיל מפאצאנוב, ש. א. םלרוש ומ. קופציק מעיר־חדש. ...

בדרך לסטשוב עברנו את שידלוב, והײנו בטוחים שאיש לא הרגיש בנו. אך ״עינײם לרחוב ואזנײם לכותל״. נתברר כי ״הרבי הגדול״, שמושבו היה באותה עײרונת, וחסידים ונאמנים רבים — ביניהם גם אמי ז״ל — הױ לו גם בעײרותנו, הודיע לאמי למחרת : ״שמענו כי בתך היתה בין העברײנים״. ...

... שבת דעם 3־טן אקטאבער 1942 װען מען האט געברענגט קײן כמיעלניק די ײדן פון די ארומיקע קלײנע שטעטלעד און דערפער (פון דרוגניא 270 ײדן, פון שידלאװ ארום 1000, וױיטער פון פיאטרקאװיץ און פיערשעכניצע) אין געװארן פאר אלעמען קלאר, אז די ״אויםזידלונג״ װעט פארקומען א ליאדע טאג. ...

די ערשטע צײטן האבן די דײטשן דארט נישט געמאר־ דעט צוליב זייערע טעמים. איך מיט נאך עטלעכע כמיעל־ ניקער הברים האבן געארבעט אלם טרעגער, צװישן די זענען געװעזןנ שמואליק פרידמאן, אליעזר מילער, יעקב קאליש, יהושע מארטין, און אנדערע. די גרופע איז יעדן טאג געפאדן קײן כמיעלניק, גײשטאט, סטאפניץ, םטאשעװ, שידלעװ, לאדענען קארטאפל אויף אויטאס, װאס זענען געגאנגען אין דער קארטאפל־פאבריק פון לאגער. מיר האבן אויך געברענגט פארשידענע זאכן פארן לאגער. די ערשטע צײטן האבן דארט כמיעלניקער אײנגעארדנט א ״קוך״ פאר הונגעריקע אבער שפעטער איז געװארן װאם שװערער און מ׳האט נישט געקאנט דאם פארזעצן.