Prague

— ״די היינטיקע פארזאמלונג, — זאגט דער לייטער — האב איך צונויפגערופן, כדי ארומצורעדן די יידישע סיטואציע אין זאג־ לעמביער־ראיאן, און כדי זיך צו באראטן, וואס פאר א שטעלונג מיר זאלן אננעמען מכוח דער דראענדער אויטזידלונג. איר האט דאך געהערט מסתמא, מיינע הערן, אז אין פדוישטשארנא האבן מיר באזוכט די גרעסערע יידישע צענטערן, אזוי, אז מיר ווייסן גענוי וואס דארט קומט פאר. מיד זענען געווען אפילו אין בערלין און אין פראג, און וואס האבן מיר דארט געזען? א יאוש, ט׳סעלט א שטארקע האנט, וואס זאל זיין ביכולת צו באהערשן דעם שווערן מצב, און די אנפירער פון דייטשן און טשעכישן יידנטום האבן ממש פארלוירן די קעפ... די אויטזידלונג פון די דארטיקע ייִדן ווערט אג־ געפירט דורך דער דייטשער מאכט אליין, און די קהילות האבן נישט קיין שום השפעה אויפן גאנג פון דער אויטזידלונג. זייענדיק דארט האב איך דערמאנט די אנפירער פון די קהילות אין הייטשלאנד זייער נעגאטיווע שטעלונג צו מיין פארשלאג, וואס כ׳האב זיי פאר־ געשלאגן מיט א האלב יאר צוריק, אז מיר זאלן גרינדן איין צענטראלע פון אלע קהילות אין תיטשלאנד און פון אקופירט פוילן. אבער זיי האבן wegen דעם נישט געוואלט הערן, אלץ צוליב זייער עקל צו פוילישע יידן. אפילו היינט, אין אן עת־צרה, האלטן זיי זיך ז * דייטשע ייִדן העכער פון די פוילישע יידן, נישט קענענדיק זיך בא־ פרייען פון דעם פוילישן פון דער דאזיקער משונהדיקער מחשבה. זיי זענען אויך קעגן דער שאפונג פון איין פארבאנד פון אלע קהילות, מורא ...

... נוטן די פריזירער געקומען צו לויפן. ביי זיי דעם שווייס גערינען פץ די פנימער, אזוי ארום געראטעוועט געווארן. געווען אין לאגער נאך עטלעכע טעג אץ דערנאד פאמעלעך באפרייט. צום ערשט די בעל־מלאכות, דערנאד אנדערע אץ משך פץ דריי־פיר טעג פארלוירן איבער צען קילא, אויסגעזען וויא האלב טויטער. דארט נהרגו שלש מאות יהודים, אץ סאסנאוויץ ווייסט מען נישט צו וועמען געהערט דער איינפאל פץ די גאלד אץ זילבער שפענדונב געווען השדים, אז דער מלד (מערץ רעד.) עם געמאכט. די פוילן האלטן דאם נישט פאר פאסיק, אבער די יידן אדסגעטייטשט, אז דאס דארף פארהיטן פאר רדיפות. די בוכונג פץ די באשטייערונ־ גען פון דעם מיןא פראבלעם. אין בענדין ווערט עם נארמאל גע* בוכט. דער מלך,א ווארעם יידיש הארץ. אים זייער גוט אויפגענומען אין מעריש־אסטראוו אץ פראג2. אים געגליקט צו באפרייען די יידן פץ מעריש־אסטראוו פץ דעם לאגער אין ניסקא, נויטיק געווען דער שטח פאר אן אנדער צוועק, דעריבער אנטקעגן געקומען דער בקשה וועגן באפרייען די יידו פץ לאגער. עם האט אים צוגעשפילס דאם גליק איןא סך פאלן. דאך האלט מען, אז צוליב עמיגראציע גרייט צו טאן אלץ און נישט אפשטעלן זיד פאר גארנישט. באמיט זיך לעצטנם וועגןא באפולמעכטיקונג פץ די ווארשעווער עסקנים מסתמא נויטיק אים צוליב די דייטשע יידן וועלכע פרעגן: "מה שמד". לעצטנם זיד קאמפראמיטירט צוליב דעם צוזאג וועגן צוואב־ ציק טויזנט סערטיפיקאטן און פון דעם זיד אויסגעלאזט בוידעם. דאם האט שטארק אפגעשוואכט זיין פאזיציע, דאך אים געלונגען אפצוהאלטן אויף עטלעכע חדשים דעם גירוש־שלעזיע. איצט דעם 26 אפריל דארף דאך פארקומעןא גירוש פץ ריבניק, אדערבערג, און אנדערע שטעט פץ מזרח קיץ סוכא, טשעבינא, זאוויערצע. טויזענטער ייח דארפן פארלאזן זייערע היימען. מלד מ. וויל איצט

... , זיגרייך , רגינה הולנדר ושניצר מבנדין , אינטרוליגטור , מילשטיין ודרזנר מסוסנוביץ, שט ר וי ם — צ׳נסטוכובה , הרצברג — פיליצה , שרלינג — קלובוצק ועוד . לאחר מסירת הדו״חות , דיונים שונים וקבלת החלטות — נבחר ועד מחוזי מצומצם חדש : ד״ר רבטמן , גרטלר ולייבל קרגר (אחרי כן מעורכי "זאגלעמביער צייטונג " — המערכת) . מהחלטות הפגישה : א ) הכינוס מוח ה נגד גזירות־העליה ומצהיר חגיגית , ששום.הגבלות לא יוכלו לעכב את חברי "התאחדות " מלהגשים ולעלות לארץ ישראל בכל הדרכים שברשותנו . ב ) הכינוס שולל את איחוד המפלגות של תנועת העבודה הציונית בארץ ישראל ובגולה, העלול לטשטש את מהותה האידיאולוגית של מפלגתנו . ג) הכינוס עומד לימין המרכז , השואף לבסס את המפלגה ברווח "הסוציאליזם העממי העברי" , לאור יסודות התנועה שנקבעו בפראג ובברלין" .

... עם קום מפלגת העבודה הציונית "התאחדות" בועידת פראג בשנת 1920, כתוצאה מאיחוד "צעירי־ציון" עם "הפועל־הצעיר", נחלשה המפלגה בבנדין, כי עבר עליה משבר ארגוני ורעיוני ואף פילוג שנתן את סימניו גם ב״השחר", אולם חברי האגודה הזאת לא נתפזרו, אלא התארגנו מחדש, מבלי לוותר על שמם הקודם, והגדירו את עצמם כהסתדרות בלתי־תלוייה. ...

... לאחר שחרורו מהצבא התמסר כולו לפעולה ציונית במפלגת צעירי־ציון, ואחר־כך במפלגה המאוחדת פוע״צ*(צ.ס.) שופע מרץ ויזמה. מעסקניה המובהקים של התנועה בזגלמביה ובפולין כולה. נשלח לכינוסים עולמיים ציוניים־סוציאליסטיים בפראג, וינה, דנציג, ברלין ועוד. השתתף כציר מפלגתו בקונגרס הציוני בציריך, 1939, שבועות מעטים ערב השואה. ...