Jaffa

... און פון דארט, מיטא קוילן־שיף׳ קיץ יפו. די רייזע, וועלכע איז געווען פול מיט געפארן, האט געדויערט6 וואכן. ...

באזונדערס איז ווערט צו באמערקן די צוויי גרופן בענדינער בחורים, וועלכע האבן אין יאר 1918 זיך געלאזט קיין ארץ ישראל — און היסטאריש דאטירט זיך טאקע דער אנהויב פון דער דריטער עליה מיט אט די 6 בענדינער, וועלכע זענען דעם 12.12.1918 אנגע־ קומען קיין יפו. די ערשטע גרופע איז באשטאנען פון ישראל אפענה־ היים, סענדע ר לובלינג, יעקב לאסקער, יצחק האנדלסמאן, קובא זשמיגראד און דוד נזייטליס. צו דער צווייטער גרופע האבן געהערט: די ברידער משה און יעקב ראטענבערג, דער מאלער אברהם גאלד־ בערג, מרדכי ווינער, הערשל טענענבוים, יוסף זאבוסקי, ׳שמואל ...

אונזער "אויסערן מיניסטער" יעקב לאסקער, האט זיך געמאלדן ביי דער טערקישער מאכט מיט די פעסער. מיר האבן אנגעגעבן, אז אונזערע עלטערן געפינען זיך אין ארץ ישראל און אז מיר זענען געבוירן אין יפו. אזוי ארום באקומען מיר די איינרייזע־ערלויבע־ ניש קיין ארץ־ישראל. ...

... ען פץ בענדי ן אפגעפארן די 1% ערשטע חלוצים דורך לעמבערג—אדם: ישראל אפענאהיים, יעקב לאסקעד (ביידע אין ישראל), קובאזמיגראד, סענדע ר לובלינג, יצחק האנדעלסמאן, דוד מייטליס (אלע אומ־ געקומען) און אישעק בירנצווייג (בארי) (געשטארבן אין ישראל אין 1957), זענען מיר 8 בחורים, א פאר טעג שפעטער, אנהויב נאָוועמבער 1918, זיד ארויסגעלאזט דורך א צווייטן וועג קיין ארץ־ ישראל. די 8 זענען געווען אברהם גאלדבערג, (תל־אביב) מרדכי וויגער (ירושלים) יהודה פרעגעיד (קרית־מוצקין), שמואל ליוער (חיפה), די ברידער משה און יעקב ראטענבערג (גע־ שטארבן אין פאריז), שמואל טראפאוער און שלמה זאבאטצקי? מיר זענען געפאָרן קיין ווין און פון דארט קיין טריעסט. די ערשטע גרופע וואס איז אנגעקומען קיין טריעסט מיט דער האפנונג צו געפינען א שיף קיין יפו. ...

... וויקלען דעם פאן, ווייל ס׳איז נישט ערלויבט קיין שום פאן אויסער דער איטאליענישער. מיר האבן די פאן באהאלטן, מיט דער האפנונג זי ווידער פונאנדערוויקלען ביים ברעג פון יפו. ...

ארגאניזאציע, וועלכע האבן אונז געבראכט מצות. מיר ווערן אייג־ געלאדן צום סדר וואט די קאהירער יידן האבן איינגעארדנט פאר די זעלנער פון "יידישן לעגיאן". צומארגנס פארן מיר ווייטער קיין קאנטינא און פון דארט דורכן מדבר סיני, אין אפענע וואגאנען, קיין רפיח. דעם צווייטן טאג חול המועד פסח זענען מיר אנגעקומען קיין יפו. ...

... הגעתי בשלום לטריאסט, ולתמהוני פגשתי את חברי מבנדין, שנסעו זמן־מה קודם לפני, אולם הפעם קבלוני ולא עזבוני עוד. האניה השמיעה את צפירותיה ועזבה את יבשת אירופה בכיוון לים * התיכון. כעבור כמה ימים הגענו לפורט־סעיד שבמצרים. כאן ירדנו והמשכנו באניה קטנה ליפו. הנסיעה הזאת שנמשכה לילה אחד, היתה הגרועה ביותר בכל טלטולינו בדרכים, כי הים סער ורעש ואנו הושלכנו מקצה לקצה והקאנו לאין סוף. ...

... התעכבנו כאן כעשרה ימים. ההסתדרות הציונית דאגה לעליית כל הארצישראליים לארץ, ואנו בכללם. לא היה גבול לשמחתנו בעלותנו סוף סוף לאניה. הפלגנו באניודמשא, שהתנאים בה היו גרועים ביותר. מנת האוכל, שקבלנו אחת ביום, פת לחם מעופש, גבינה וזיתים שלא יכולנו לעכלם. באניה פרצו מחלות בשל המצב הסניטארי הירוד, וכאשר הגענו ליפו (12.12.1918) אחרי 13 ימי־נסיעה — הובלתי לבית החולים "הדסה", בתל־אביב, חולה בטיפום־הבטן, ושכבתי שם למעלה מחודש ימים.

... עבד ברוחמה, בבאר־טוביה, בכבישים: טבריה—צמח ועפולה—נצרת. לפני שלושה חדשים התחיל שומר בבאר־טוביה, ושם נאסר בקשר עם ענין הערבים שעלו על השדות וגורשו על ידו. שבעה שבועות ישב במאסר, ולפני כמה ימים יצא זכאי במשפט. בימים האחרונים הצטרף ל״חבורת עבודה״ ביפו, והיום, כ״ט אב, היה עליו להתחיל בעבודה, אולם המוות הקדימהו. ...