Hershl Shtatler

נען פון פאלגנדיקע 3 מיטגלידער: י. ל. פיינער, טעוול קליינמאן און הערשל שטאטלער. דער לעצטער איז, פאר פיר ן א רעוואלו־ ציאנערע טעטיקייט, ארגאניזירן שטרייקן און פארשפרייטן אומ־ לעגאלע ליטעראטוה ארעסטירט געווארן אין אקטאבער 1907 און איינגעזעצט געווארן אין סאסנאוויצער פאליציי־ארעסט. ...

... א וואל־קאמף איז פארגעקומען בלויז צווישן די פראלעטארישע פארטייען: "פועלי־ציון" ׳ "בונד " און ס״ד . אדורכגעפירט האבן די פ״צ 3 ראט־מענער : י . ל . פיינער , הערשל שטאטלער און הענריק וואלף און דער "בונד " יצחק פסחזאן .

איןעטלעפאיארשפעטע ר (1920), קומטפאראבאראטונג פון אגרופעאמאטארן אין דיפערזאנעןפון: הערשלשטאטלער, מאירוויינשטאק, עובדי הב לומענפרוכט, וואלףרעכניץ, מענדל קאנער, חיי ם דודברוינער, הערשלוועקסעלמאן, הערשללעבער א״אנד., וועלכע טראגן אויפסניי אדיין אסטאטוט צודערדעמאלסטי ־ ...

... איר התחלה גרייכט נאד אין די יארן 1905. דעמאלט איז דורך דער איניציאטיוו און אונטער דער אנפירונג פון הערשל שטאטלער און אין יוסף קאלוזשינסקי געשאפן געווארן אן אמאטארן־קרייז, וועלכער האט פון צייט צו צייט געשפילט טעאטער. עס זענען צווישן אנזערע אויסגעפירט געווארן: "דודס פידעלע" טשירקאוו׳ס "יידן", פינסקיס "פאמיליע צבי" און גארדינס "דער ווילדער מענטש". ...

... אין יענער צייט האט אויך די דראמאטישע סעקציע אנגעהויבן אן אינטענסיווע טעטיקייט. די סעקציע, וואס איז דאן באשטאנען פון די שוועסטערען: רחל, איטע און נאדזשע פערשטענפעלד, פרי־ מעט לוסטיק, אסתר אסט, הערשל שטראכליץ, הערשל שטאטלער, וואלף רעכניץ, מאיר צימבערקנאפ, ל. גאלדשטיין, פסח בארענבלאט, דוד פינקוס א״אנד. האט אויסגעפירט א ריי פיעסעס ווי: "צעזייט אץ צעשפרייט" פון שלום עליכם, "מיטן שטראם" פון שלום אש, "קעניג

די בעגדינע רארגאניזאציע הא ט אי ן יענע ר ציי ט געפיר ט א ברייט־פארצווייגטע פראפעסיאנעל ע טעטיקייט. ע ס זענע ן געווע ן אר־ גאניזירט בי י אונ ז ד י בעקערס, ד י הויז־אנגעשטעלט ע ד י פורמאנעס, די האנדעלם־אנגעשטעלט ע או ן ד י לעדער־ארבעטער. פו ן ד י אנפי־ רנדע חברי ם אחו ץ פיינער ן — דערמא ן אי ד זי ך בלוי ז הערש ל שטא־ טלער, פא ר וועלכ ע אל ע האב ן געהא ט גרוי ס דר ך אר ץ צולי ב זיי ן בעל־ הבתישער אפשטאמונג, או ן ע ר הא ט געשעמ ט מי ט זיינ ע איינפאל ן ביים ארויפלייג ן גרעסער ע געלט־שטראפ ן אוי ף ד י ארטיק ע גבירי ם לטובת ד י ארגאניזאציע. גאנ ץ זאגלעמבי ע הא ט אי ן יענע ם זומע ר געקלונגען מי ט א "מעשה״,ווא ס חב ר הערש ל שטאטלע ר הא ט אפגע־ טאן א בענדינע ר געבי ר דערפאר, ווא ס יענע ר הא ט זי ד אפגעזאג ט איינצוצאלן א גרויס ע סומ ע פא ר דע ר פועלי־ציו ן ארגאניזאצי ע אל ס שטראף פא ר א באגאנגענע ם חט א לגב י זיינ ע אנגעשטעלטע. הערש ל האט דע ם געבי ר ארויסגענאר ט צו ם טייך, כד י זי י זאל ן זי ך צוזאמע ן באח, או ן ווע ן דע ר בעל־דב ר אי ז שוי ן געווע ן אינגאנצ ן אויסגעטון, אדם נאקעט, זענע ן וו י פו ן אונטע ר דע ר ער ד אויסגעוואקס ן עטלע־ כע יאט ן מי ט קראפעוו ע בעזימע ר אי ן דע ר הענ ט או ן זי י האב ן דע ם גביר אזו י אויסגעשמיס ן פו ן אל ע זייטן, א ז ע ר הא ט געטאנצ ט בואי־ בשלום...

... וכד. דעם מאל האט ער שוין באצאלט, און טאקע נישט קיין אנדערע ד האט ביי אים איינקאסירט די שטראף־געלט, ווי חבר הערשל שטאטלער בכבודו ובעצמו.. . ...

... זיגלבוים, הערשל בלומענפרוכט, שמעון קרוק, קלמן היידע, יוסף רום, אהרן פעלדבעריג, דוד גוטענשטיין, משה מאיר זאקס, הערמאן שטראב־ ליץ, מיכאל שטרויסמאן און זיסקינד פעלדבערג, אלס פארטרעטער: נחמן טענענבערג, משה ראזענבלום און ליפע בערקאוויטש. אין דער רעווידיר־קאמיסיע: הערשל שטאטלער, הענריק שווארצבערג און שמואל פעלץ. דער ערשטער ערן־לייטער פון סעקרעטאריאט איז גע־ ווען לייבל ראזענבלום, שפעטער זענען אנגאזשירט געווארן: קלמן זיידמאן און מענדל קאנער. ...