German army

... נפש חיה מבין היהודים. כן לא נמצאו מנהיגי האוכלוסיה הנוצרית משום שאלה עזבו את העיר יחד עם הצבא הגרמני. ...

פרשה זו נמשכה כמה חדשים -- עד שהחלו הבנדיטים (בראשות מנהיגם בנדירה, ונקראו על-שמו : בנדרובצים) לזנב ביהודים. אז הופיעו הפרטיזנים. התחננתי לפניהם כי יצרפוני אליהם -- והם סירבו. חיליתי פניהם והגברתי תחנוני, ,המיתוני, איפוא, אם אינכם נענים לי" -- הוספתי, עד שנעתרו לי. תחילה שירתי כמה חדשים בשירות הרפואי, מלווה את הפצועים בעגלות ומטפלת בהם. אחר -- משהוכחתי אומץ לב צורפתי לשירות המודיעין. הוטל עלי לעבור בכפרים, להיודע מהו מספר החיילים הגרמנים המצויים, מהי כמות הנשק והיכן מצויה מפקדתם. -- משהבאתי פרטים מדויקים היו הפרטיזנים פושטים על אותם מקומות ועושים בהם שמות. בקלבדיבסקיה-לסה, ליד ז'יטומיר הוקם שדה-תעופה שבו היו מטוסי-הקשר של הצבא האדום נוחתים, מעלים את פצועינו הקשים ומספקים לנו נשק ואספקה. המטוסים היו באים בלילות וכדי שידעו את מקומנו העלינו מדורות -- והם נחתו בין המדורות. פעם חג אחד ממטוסי האויב מעלינו ואנו לתומנו העלינו מדורות. המטוס המשיך טיסתו לעבר קיוב ולאחר כמה שעות חזר -- וכיבדנו בפצצותיו. ...

המשכתי ברגל. מן הגשר הקטן עד לגשר הגדול היו בתי היהודים ריקים ונעולים. החלונות הוצאו ממשקופיהם ובמקומם בלטו קרשים. בעברי על-פני הגשר הארעי שעל ההורין, שהיה בנוי מסירות וקרשים, הכירני הכומר המקומי, והזמינני באדיבות לביתו. קיבלתי את הזמנתו והתחלתי להטרידו בשאלות. התשובות היו מתחמקות ותוכנן היה: -- ,אנו עצמנו פחדנו מפני הגרמנים, כלואים היינו בבתינו ולא ראינו מאומה. רק במועד מאוחר יותר נודע לנו על הטבח. בהביעי משאלה לגשת לבית הורי, אמרה אשתו של הכומר: ,אין לך מה ללכת, ביתכם פוצץ על-ידי פרטיזנים על שום ששימש מאפיה לצבא הגרמני". בכל זאת סרתי שמה. ...

... ווען אין יאר 1944, האט די רויטע ארמיי באפרייט דאוויד"האראדאק פון די מערדעריש- היטלעריסטישע אקופאנטן, האבן זיי שוין אין שטעטל קיין איין לעבעדיקן ייד ניט געפונען. זיי האבן אויך ניט געטראפן די גויישע אנפירער פון דאוויד"-האראדאק. וועלכע זענען מיטגעגאנגעז מיט דער אפטרעטנדער דייטשישער ארמיי. ...

... אין הערבסט 1918, זענען די דייטשן אריין אין שטאט. דאוויד-האראדאק האבן זי דאן פאראייניקט צו אוקראינע. קייז שטארקע ענדערונג אין עקאנאמישן לעבן פון דאוויד-האראדאק האט דאס ניט אריינגעבראכט, ווייל די שטעטל איז אויך פריער געווען עקאנאמיש פארבונדן מיט קיעוו און אוקראינע. פאר די דייטשן האט מען זיך געפילט אביסעלע זיכערער, מ'האט מיט זיי אנגעהויבן צו האנדלען און געמאכט גיט קיין שלעכטע געשעפטן. לאנג האט אבער די דייטשישע הערשאפט אין דאוויד"האראדאק ניט אנגעהאלטן. אין דייטשלאנד איז אויסגעבראכן די רעוואלוציע און דאס דייטשישע מיליטער האט אנגעהויבן פארלאזן אוקראינע. ...

... ס'גייט דורך א טאג; ס'גייען דורך צוויי -- קיין דערפרייענדע נייעס פון פראנט זענען ניטא. דאס פוילישע מיליטער טרעט אפ, גאנצע ארמייען ווערן ארומגערינגלט דורכן מעכטיקן דייטשישן מיליטער. ס'פארשפרייטן זיך קלאנגען וועגן פארראט פון פוילישע מיליטערישע פירער, ס'דערגייען ידיעות וועגן אומגעוויינלעכן שפיאנאזש, אין וועלכן ס'זענען פארמישט אויך הויכ- געשטעלטע פוילישע פערזענלעכקייטן. טראץ די בארימערייען פון פוילישן ראדיא, פילט מען. אז ס'קראכט דאס דורכגעפרעסענע דעמאראליזירטע קארטן-הויז. ...