Kehilot/David-HorodokA living הַנְצָחָה — preserving the memory of destroyed Jewish communities through their Yizkor books.

Organization · military

Red Army

הצבא האדום

The army that entered and held David-Horodok beginning in September.

Page 11HIGH confidence

Learn more about this

A memorial book holds what one community could gather about itself. The assistant reads this record's own source passages and the people and places connected to it, then searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, Arolsen, JewishGen, Virtual Shtetl, YIVO — and shows what it found, with its sources.

Read an article about this

Source passages

Each passage remains attached to its exact scan and opens in the standalone evidence reader.

Primary source passage

Source OCR · scan 18 · printed page 11

Open exact passage

... בשנת 1793 חלה החלוקה השנייה של פולין, ודוד-הורודוק נשארת בתחום הרוסי עד שנת 1920. משנת 1920 עד 1939 שייכת העיר לפולין. ב-19 בספטמבר נכנס הצבא האדום ומחזיק בעיר עד יולי 1941, אז נכבשת דוד-הורודוק על-ידי חיילות היטלר. ...

Source passage 2

Source OCR · scan 20 · printed page 13

Open exact passage

... בשנת 1944 שחרר הצבא האדום את דוד-הורודוק מהכיבוש ההיטלריסטי. לא נמצאה בעיר ...

Source passage 3

Source OCR · scan 34 · printed page 27

Open exact passage

... ואכן, היה זה טירוף דעת מוחלט. הבולשביקים, אמנם, גרמו להרס הכלכלה היהודית, אולם הם היו אלה -- ויחידים היו -- שנלחמו באנטישמיות ונגד הכ:ופיות השונות, שפרעו פרעות ביהודים. אלפי יהודים הצטרפו אז לצבא האדום, כדי להלחם בכנופיות הפורעים.

Source passage 4

Source OCR · scan 36 · printed page 29

Open exact passage

כעבור זמן קצר הגיעה הידיעה על התבוסה שהצבא האדום נחל על יד ורשה -- שוב החל אידשקט. הצבא האדום החל בנסיגה -- אי סדר שרר בכל. ...

Source passage 5

Source OCR · scan 37 · printed page 30

Open exact passage

המצב היה משתנה חליפות. פעמים אחדות, עברו את העיר מי שהיו חיילי הצבא האדום ונפלו בשבי והתגייסו, מרצונם הטוב, לצבא באלאכוביץ, במטרה להגיע הביתה. אלה התנהגו בהגינות מוחלטת. את העיר עבר גם ה;שטב" של ה,באלאכובצים" עם באלאכוביץ בראש. כשהיהודים התאוננו לפניו על התנהגות חייליו -- ענה/ שהוראה ניתנה על ידו, לא לבוז את האוכלוסיה האזרחית, אולם אין הוא אשם, שבין היהודים ,כה רב" מספר הקומוניסטים -- ונגדם נלחמים חייליו... ...

Source passage 6

Source OCR · scan 59 · printed page 52

Open exact passage

שמועות שהצבא האדום עבר את הגבול הסוויטי-פולני על מנת לשחרר את השטח המערבי של רוסיה הלבנה ואוקראינה. ...

Source passage 7

Source OCR · scan 59 · printed page 52

Open exact passage

מובן שה;מחותנים" הראשיים בשמחה היו הקומוניסטים היהודים שאגב, התחילו לנהוג מעשה ,בעלי בתים". אליהם הצטרפו אחדים מה,עירונים? הנוצרים -- ,מישצ'ני" בלע'יז שבדוד- הורודוק. כל היום ועד שעות הלילה המאוחרות, שקקה העיר מהמוני תושבים, ניהלו שיחות עם אנשי הצבא האדום, התעניינו בצורת החיים בברית-המועצות, שאלו לשלום קרובים. מכירים וסיפרו על דכוי המיעוטים הלאומיים., ובפרט היהודים, בימי שלטון פולין. ...

Source passage 8

Source OCR · scan 64 · printed page 57

Open exact passage

... חילות הגרמנים התקדמו הלוך והתקדם. הצבא האדום נסוג בבהלה ובאי-סדר. העסקנים דסוויטיים החלו לעזוב את העיר. מאות בני נוער ומשפחות שלמות שמו פעמיהם אל מה שהיה קודם גבול סוויטי-פולני במטרה להגיע לרוסיה ולהנצל מידי המרצחים הנאציים. ...

Source passage 9

Source OCR · scan 65 · printed page 58

Open exact passage

... בשנת 1944 שוחררה ד.-הורודוק על-ידי הצבא האדום עטור הנצחון על הכובש ההיטלריסטי הרצחני. ...

Source passage 10

Source OCR · scan 218 · printed page 211

Open exact passage

... בשבילי החלו אחר כך ימים אין חפץ בהם. אדם מיותר בארץ! ומה שעבר עלי אין בכוחי לספר, רק הודות לאחדים מידידי, מאכרי הכפר יצאתי לדרך המלך. ז'"א נכנסתי לפלוגת הפארטיזאנים וממנה לצבא האדום, מה שהיה אתי אחר כך -- לא אספר זה כבר לא חשוב. ...

Source passage 11

Source OCR · scan 227 · printed page 220

Open exact passage

פרשה זו נמשכה כמה חדשים -- עד שהחלו הבנדיטים (בראשות מנהיגם בנדירה, ונקראו על-שמו : בנדרובצים) לזנב ביהודים. אז הופיעו הפרטיזנים. התחננתי לפניהם כי יצרפוני אליהם -- והם סירבו. חיליתי פניהם והגברתי תחנוני, ,המיתוני, איפוא, אם אינכם נענים לי" -- הוספתי, עד שנעתרו לי. תחילה שירתי כמה חדשים בשירות הרפואי, מלווה את הפצועים בעגלות ומטפלת בהם. אחר -- משהוכחתי אומץ לב צורפתי לשירות המודיעין. הוטל עלי לעבור בכפרים, להיודע מהו מספר החיילים הגרמנים המצויים, מהי כמות הנשק והיכן מצויה מפקדתם. -- משהבאתי פרטים מדויקים היו הפרטיזנים פושטים על אותם מקומות ועושים בהם שמות. בקלבדיבסקיה-לסה, ליד ז'יטומיר הוקם שדה-תעופה שבו היו מטוסי-הקשר של הצבא האדום נוחתים, מעלים את פצועינו הקשים ומספקים לנו נשק ואספקה. המטוסים היו באים בלילות וכדי שידעו את מקומנו העלינו מדורות -- והם נחתו בין המדורות. פעם חג אחד ממטוסי האויב מעלינו ואנו לתומנו העלינו מדורות. המטוס המשיך טיסתו לעבר קיוב ולאחר כמה שעות חזר -- וכיבדנו בפצצותיו. ...

Source passage 12

Source OCR · scan 227 · printed page 220

Open exact passage

באחת מפשיטותינו כבשנו את הכפר אמילצ'ינו שליד ז'יטומיר. הגרמנים המונסים היו בטוחים שאנשי הצבא האדום לפניהם. בשהותנו שם אכלנו ושתינו כאוות נפשנו. נהגנו בשיטת ,קח מזה והחזר לשני" -- את האחד שדדנו והחזרנו לו את שלקחנו אח"כ מאחר. אחד מתפקידי הרגילים היה בתצפית. והנה, בשבתי פעם על משמרתי לא הבחנתי שאנשינו עזבו את המקום והגרמנים קרבו ובאו. לא נעזבתי לנפשי כי נשלח רוכב עם סוס לקחתני, והצלחנו להימלט ברגע האחרון עם כניסת הגרמנים. היה זה אחד הנסים הרבים שנתרחשו לי. לאחר שנמלטנו מאמילצ'ינו שוב הועמדתי בתצפית. במרחק ק"מ לערך הלאה מזה, במעבה היער, חנו אנשינו עם תותח, ועלי הוטל להזהירם מפני אויב קרב. אובדנו של התותח היה טרגי בשבילנו לאין ערוך מאובדנו של איש מאנשינו -- ולא הייתי יוצאת מן הכלל. לפתע שמעתי שעטת פרסות סוסים. ,עמודו" קראתי מיד, ,מי שם ?* ופלטתי גם את הסיסמה. מצבי האוביקטיבי והסוביקטיבי כאחד היה קשה מנשוא, שכן כשלון כלשהי במילוי התפקיד -- גם אם לא נגרם באשמת עושהו -- פירושו ...מות. שוב נתמזל מזלי והיו אלה אנשינו. לאות הערכה הוענקה לי מדליה, אך לא היה סיפק בידי לקחתה. ...

Source passage 13

Source OCR · scan 228 · printed page 221

Open exact passage

... 5 אחות ראשית בלבוב באנו במגע עם הצבא האדום. הוטל עלי לשמש אחות ראשית במשלוח של פצועים וחולי טיפוס שהועברו לעורף. מהם ששכבו על הארץ מתפתלים בכאבים ונאנקים. שבוע ימים שימשתי בתפקיד זה עם הצבא האדום. בשבוע זה כרינו קבר לאחד פרטיזן, שניצל מקרבות רבים ונפל באקראי. אמרתי על קברו כמה מלי-הספד.

Source passage 14

Source OCR · scan 230 · printed page 223

Open exact passage

כאשר העובר לפני התיבה, יהודי שנפשו דוויה, בעל קול ערב התחיל ב,הנני העני ממעשיי -- זלגו הדמעות מעיני כל ללא הפוגות. באותו רגע הגיע, רכוב על סוסו מפקד הפלוגה -- פולקובניק סאטאנובסקי. הוא ביקש להפסיק לרגע את התפלה ואמר : ,רבותי, אל לכם לבכות, הן כולנו חיים ואין החיים צריכים לבכות. מהלומות הצבא האדום שנותכו על הגרמנים בכל החזיתות אילצום לסגת. לא רחוק היום שהחייל הרוסי יטייל על חורבות גרמניה המקוללת ועל פגריהם של הרוצחים. יום הנקמה קרב ובא. אולם דוקא עכשיו עלינו לחזק את ערנותנו. כל הגשרים ומסילות הברזל נהרסו על ידינו ועל ידי פלוגות פרטיזנים אחרות. הנסיגה, איפוא, קשה עליהם וביודעם שאנחנו הפרטיזנים מהוים סכנה גדולה להם, הם שלחו דיויזיות מיוחדות מצד מזרח ומערב כדי להשמידנו. אוירונים רוסיים מצניחים לילה, לילה קבוצות פרטיזנים שתפקידם למקש את דרכי הנסיגה לאויב. אנחנו מפילים חללים רבים ביניהם. אפס, גם קרבנותינו אנו רבים הם. מפינסק ועד מוזיר וזשיטומיר השאירו הגרמנים אדמה חרוכה. על פי הוראות המטה הראשי במוסקבה, יש להשמיד ללא רחם את כל גרורי הגרמנים והבוגדים. במחנה הפליטים שלי נתגלתה משפחה של מרגלים גרמנים. למעלה משתי עשרות בחורים יקרים שלי ניספו בגללם. הלילה תשיגם ידנו הנוקמת, כל המשפחה -- שמונה אנשים במספר ייתלו על חבל. ...

Source passage 15

Source OCR · scan 344 · printed page 5

Open exact passage

אין יאר" 1793 קומט פאר די צווייטע טיילונג פון פוילן און דאוויד"האראדאק בלייבט ביי רוסלאנד ביזן יאר 1920. פון יאר 1920 ביז סעפטעמבער 1939 געהערט דאוויד-האראדאק צו פוילן. דעם 19-טן סעפטעמבער 1939 גייט אריין אין דאוויד"האראדאק די רויטע ארמיי. אין יולי 1941 ווערט דאוויד-האראדאק איינגענומען דורך די היטלעריסטישע חיילות און אין 4 ווערט דאוויד"האראדאק צוריק פאראייניקט צו רוסלאנד. ...

Source passage 16

Source OCR · scan 346 · printed page 7

Open exact passage

... ביי דער ערשטער בעסטער געלעגנהייט האבן זיי געשטעלט א באוואפנטן ווידערשטאנד דער רויטער ארמיי. (די יידן האבן זיי דאן אויך מיטגעהאלפן און דערפאר טייער באצאלט, אבער וועגן דעם אין א שפעטערדיקן קאפיטל). אין די ראיאן ארגאנען פון דער באלשעוויסטישער מאכט, איז די קריסטלעכע באפעלקערונג פון דאוויד"האראדאק געווען באצייכנט ווי אן אויס- געשפראכענער קאנטר-רעוואלוציאנערער עלעמענט.

Source passage 17

Source OCR · scan 346 · printed page 7

Open exact passage

... ווען אין יאר 1944, האט די רויטע ארמיי באפרייט דאוויד"האראדאק פון די מערדעריש- היטלעריסטישע אקופאנטן, האבן זיי שוין אין שטעטל קיין איין לעבעדיקן ייד ניט געפונען. זיי האבן אויך ניט געטראפן די גויישע אנפירער פון דאוויד"-האראדאק. וועלכע זענען מיטגעגאנגעז מיט דער אפטרעטנדער דייטשישער ארמיי. ...

Source passage 18

Source OCR · scan 366 · printed page 27

Open exact passage

זיי האבן ניט געקענט פארשטיין די סיבה וואס האט געבראכט די יידן צו שטעלן א ווידערשטאנד די באלשעוויקעס. אין יענער צייט איז דאס ווירקלעך געוועז א טירוף הדעת. ד"י באלשעוויקעס האבן טאקע עקאנאמיש רואינירט דעם יידישן מיטלשטאנד, אבער זיי זענען דאן געווען די איינציקע, וואס האבן געקעפט קעגן אנטיסעמיטיזם און קעגן אלע באנדעס. וואס האבן פאגראמירט יידן. אין יענער צייט זענען דוקא טויזנטער יידן אריין אין דער רויטער ארמיי, כדי צו קעמפן קעגן די באנדעס. ...

Source passage 19

Source OCR · scan 368 · printed page 29

Open exact passage

מיט געמישטע געפילן האט די יידישע באפעלקערונג אויפגענומען די נייע מאכט. פון איין זייט איז מען געווען צופרידן, ונאס מען איז אויסגעלייזט געווארן פון דער פוילישער מאכט, וועלכע האט באוויזן פאר דער קורצער צייט פון איר הערשאפט ארויסצוווייזן איר אנטיסעמיטישן פרצוף. איבערהויפט אלז מען געווען צופרידן, וואס ס'האט זיך סוף-סוף געענדיקט די שפאנונג פון לעצטן מאנאט. פון דער צווייטער זייט, אבער, איז דאוויד-האראדאק מיטן אריינטרעטן פון דער רויטער ארמיי, אפגעשלאסן געווארן פון דער אויסערלעכער וועלט. ס'איז איברגעריסן געווארן די פארבינדונג מיט אמעריקע און ס'איז אפגעשלאסן געווארן דער וועג קיין ארץ-ישראל, וווהין פיל יוגנטלעכע האבן זיך געגרייט עולה צו זיין. ...

Source passage 20

Source OCR · scan 369 · printed page 30

Open exact passage

... אין די דאזיקע פאר וואכן פלעגט זיך די לאגע פון מאל צו מאל בייטן. ס'זענען עטלעכע מאל דורכגעגאוגען דורך דאוויד-ראראדאק טיילן מיליטער וועלכע זענען באשטאנען פון געווע- זענע רויט-ארמייער, וואס זענען אריינגעפאלן אין געפענגעניש צו די פאליאקן. זיי האבן זיך פרייוויליג מאביליזירט אין באלאכאוויטשעס ארמיי מיטן אויסשליסלעכן צוועק צו דערגרייכן זיך אהיים. די דאזיקע טיילן האבן זיך געהאלטן קארעקט. ...

Source passage 21

Source OCR · scan 400 · printed page 61

Open exact passage

... ס'הויבן אַן ארומגיין קלאנגען, אז די רויטע ארמיי האט איבערגעשריטן די סאוויעטיש- פויליש גרענעץ, גייענדיק באפרייען די מערב-געביטן פון ווייסרוסלאנד און אוקראינע. ...

Source passage 22

Source OCR · scan 400 · printed page 61

Open exact passage

... דעם 19-טן סעפטעמבער באגינען האבן די פאליאקן, נאכדעם, ווי אלע זייערע טיילן האבן שוין איבערגעשריטן דעם טייך הארין, וועלכער האט צוטיילט די שטאט אויף צווייען, אויפגעריסן די בריק און זיך פארבאריקאדירט אויף דער צווייטער זייט פון טייך. גלייך נאך זיי קומען אֶן די שטורם-אפטיילונגען פון דער רויטער ארמיי. ביים טייך קומט פאר א קורצע איבערשיסונג צווישן ביידע צדדים. ס'ווערט דערשאסן איין רויטארמייער און א צווייטער ווערט פארווונדעט. די פאליאקן טרעטן אבער גאנץ שנעל אפ; די סאפיארן-אפטיילונג פון די סאוויעטן שטעלט שנעל צונויף א פאנטאן-בריק איבעון טייך און די רויטארמייער זעצן פאר זייער ווייטערדיקן וועג. ...

Source passage 23

Source OCR · scan 400 · printed page 61

Open exact passage

נאכדעם, ווי די איבערשיסונג צווישן די פאליאקן מיט די אפטיילונגען פון דער רויטער ארמיי האט זיך געענדיקט, האט די גאנצע יידישע באפעלקערונג (און ניט נאר די יידישע), ארויס אין די גאסן און מיט פריידיקע גליקלעכע געזיכטער אויפגענומען די אפטיילונגען פון דער רויטער ארמיי, וועלכע האבן אֶן אויפהער געשטראמט פון מזרח אויף מערב. ...

Source passage 24

Source OCR · scan 401 · printed page 62

Open exact passage

נאך מיטאג, איז אונטערן פרייען הימל איינגעארדנט געווארן א מיטינג און די פארשטייער פון דער רויטער ארמיי האבן געהאלטן רעדעס, אין וועלכע זיי האבן צוגעזאגט א פריי און גליקליך לעבן פאר די איינוווינער פון דל באפרייטע געביטן פון מערב-ווייסרוסלאנד און מערב- אוקראינע. ,ניט מער קיין אונטערדריקונג, פעלקער-האס און ארעמקייט וועט זיין דער גורל פון די באפרייטע ברידערלעכע פעלקער פון מערב-אוקראינע און מערב-ווייסרוסלאנד -- פון היינט אַן וועלן זיי געניסן פון וווילשטאנד, פרייהייט, ברידערלעכקייט, ליבע און ארבעט אונטער דער שטראלנדער זון פונם גרויסן פעלקער פירער חבר סטאלין" -- דאס איז געווען די קווינט- עסענץ פון די רעז'עס. וועלכע זענען געהאלטן געווארן אויפן אויבנדערמאנטן מיטינג. ...

Source passage 25

Source OCR · scan 406 · printed page 67

Open exact passage

... אט האבן זיך אנגעהויבן באוועגן גרויסע טיילן פון דער רויטער ארמיי פון מזרח אויף מערב, מ'האט געפילט אז די מלחמה דערנענטערט זיך מיט ריזן שריט. ...

Source passage 26

Source OCR · scan 407 · printed page 68

Open exact passage

... די דייטשישע חיילות זענען מיט א געוואלטיקער קראפט געגאנגען פארויס. די רויטע ארמיי, האט אין אומארדענונג און בהלה, אפגעטראטן. די סאוויעטישע פירער פון שטאט האבן זיך גענומען עוואקואירן. ...

Source passage 27

Source OCR · scan 407 · printed page 68

Open exact passage

נאכן צוריקקער פון דער דאזיקער ,דעלעגאציע" האבן זיך פארשפרייט קלאנגען, אז די רויטע ארמיי האט אנגעהויבן אנגרייפן און צורלקשטויסן די דייטשן. אן אימה איז אנגעפאלן אויף דער ,דעלעגאציע" און זיי זענען אנטלאפן אין פינסק. ליידער האט זיך אין א פאר טעג ארום ארויסגעוויזן די ידיעה פאר א ניט ריכטיקער און די ,דעלעגאציע" איז צוריקגעקומען אין שטאט און מיט זיי די דייטשן. ...

Source passage 28

Source OCR · scan 409 · printed page 70

Open exact passage

... אין 1944 איז דורך דער רויטער ארמיי באפרייט געווארן דאוויד-האראדאק פון די מערדערילשע היטלעריסטישע אקופאנטן. ליידער האט זיך שוין דאן קיין איין לעבעדיקער ייד אין שטאט ניט געפונען. ...

Source passage 29

Source OCR · scan 433 · printed page 94

Open exact passage

יאר-הונדערטער זענען פארביי, פיל שטורעמס און מלחמה'ס מיט פארשיידענע באנדעס זענען פארשווונדן און דאס לעבן אין שטעטל האט זיך ניט געענדערט. די באציאונגען צווישן די איינוווינער אין שטעטל זענען. אין אלגעמיין, געווען ניט קיין שלעכטע. אין דער צייט פון דער ערשטער וועלט-מלחמה. ווען אין שטעטל איז אריין באלאכאוויטש מיט זיין באנדע, האבן די ווייסרוסן פארהיט דִי יידן פון טויט, אויסבאהאלטנדיק זיי ביי זיך. די סאלידארישקייט פון דער באפעלקערונג האט זיך אויך ארויסגעוויזן, וועז אין א צייט ארום זענען געקומען רויט- ארמייער און געוואלט רעקוויזירן ביי דעם פוילישן פריץ די בהמות. די יידן מיט די ווייסרוסן האבן ניט איינגעשטימט מיט דעם און געשטעלט א פיזישן ווידערשטאנד. דאס שטעטל איז ...

Source passage 30

Source OCR · scan 452 · printed page 113

Open exact passage

דורכן שטעטל זענען דאז דורכגעגאנגען פיל פון די היטלעריסטישע חיילות אויף מזרח. אין א פאר טעג שפעטער, האבן זיי זיך צוליב די שלעכטע וועגן אומגעקערט צוריק, כדי פארטצוזעצן דעם מארש דורך אן אנדער וועג. אין שטעטל האט דאס ארויסגערופן א קלאנג, אז די דייטשן ווערן צוריק געטריבן דורך דער רויטער ארמיי. דאס האט אויסגענוצט דער ניי- באשטימטער בירגערמייסטער און שווארץ-מאהניק, דער פעלדשער איוואן מארייקא, וועלכער איז דאן געפארן אין פינסקער געסטאפא"שטאב און געמאלדן, אז די יידן פארשפרייטן די אויבנדערמאנטע קלאנגען און אז זיי, די יידן, האבן באפאלן די אפטרעטנדע דייטשישע ארמיי. דער דאזיקער געמיינער פאלשער בלבול האט געבראכט דעם בלוטיקן 17-טן אב ה'תש"א (1941). ...

Source passage 31

Source OCR · scan 456 · printed page 117

Open exact passage

... יצחק (איצל) נחמנאוויטש איז אין צייט פון דער צווייטער וועלט-מלחמה געווען אין ראטנפארבאנד. גלליךר נאך דער ענדע פון קריג, האט ער, אלס רויטארמייער, באזוכט דאוויד-האראדאק און מיט די אייגענע אויגן געזען דעם חורבן פון שטעטל. יעצט געפינט ער זיך אין די פאראייניקטע-שטאטן פון אמעריקפ.

Source passage 32

Source OCR · scan 474 · printed page 65

Open exact passage

... אין קאלווארייסקאיא-לעסא, נעבן זשיטאמיר, איז אויסגעבויט געווארן א פלי-פלאץ, ווו ס'האבן געלאנדעט סאוויעטישע פארבינדונגס-אעראפלאנען פון דער רויטער-ארמיי, וואס האבן מיטגענומען אונזערע שווער-פארוווּנדעטע און אונז איבערגעלאזט פארזארגונג און געווער.

Source passage 33

Source OCR · scan 474 · printed page 65

Open exact passage

... אין איינעם פון אונדזערע איבערפאלן האבן מיר איינגענומען דעם דארף עמילטשאנא, נעבן זשיטאמיר. די אפטרעטנדע דייטשן זענען געווען זיכער אז פאר זיי שטייען זעלנער פון דער רויטער-ארמיי. אין דער צייט פון אונזער פארהאלטן זיך אויף דעם פלאץ האבן מיר געגעסן און געטרונקן אן אויפהער. מיר האבן זיך געפירט לויט דער סיסטעם : ,נעם ביי דעם און גיב אוועק יענעם"... ביי איינעם האבן מיר אוועקגענומען און אים צוריק אוועקגעגעבן דאס וואס מיר האבן נאכער אוועקגענומען ביי אן אנדערן.

Source passage 34

Source OCR · scan 475 · printed page 66

Open exact passage

אין לעמבערג זענען מיר געקומען אין בארירונג מיט דער רויטער ארמיי איך בין נאמינירט געווארן אלס הויפט-שוועסטער אין א טראנספארט פון פארווונדעטע און טיפוס- קראנקע אין הינטערלאנד. א טייל זענען געלעגן אויף דער ערד. א וואך צייט האב איך דערפילט די פונקציע אין דער רויטער ארמיי. אין דער זעלביקער וואך האבן מיר געגראבן א קבר איינעם א פארטיזאן וואס איז געראטעוועט געווארן פון א סאך קאמפן און איז געפאלן צופעליק. אויף זיין קבר האב איך געזאגט א קורצע טרויער-רעדע... ...

Source passage 35

Source OCR · scan 478 · printed page 69

Open exact passage

... וואס האט אונדז געטראפן. אנטלויפנדיק פון דער פינסטערער געטא, פון דער דייטשער מערדערישער האנט, זיך ארומ- וואלגערנדיק אין אלע בלאטעס, לוזשעס. וועלדער און זומפען, איינזאם, עלנט, ערגער ווי א הונט. איז אין מיין געדאנק געווען נאר איין מחשבה -- ווי גיט מען צו וויסן מיין שוועסטער און ברודער ? וועט כאטש עמיצער פון אונדזער משפחה וויסן נאך מיין טויט, וואס איך האב איבער- געלעבט ? ניט איינמאל האב איך געוואלט א סוף מאכן צו מיין לעבן. נאר דערמאנענדיק זיך אן אייך, האב איך זיך געשטארקט. איך האב אלץ געהאפט -- אפשר, און האב מיט'ן גרעסטן מוט אלץ איבערגעטראגען. מיין איינציגע שטרעבונג איז געווען ווען עס איז צו נעמען געווער אין האנט און נקמה נעמען. ניט גרינג איז עס מיר אנגעקומעז אריינצוגיין אין פארטיזאנישן אטריאד. פון אטריאד בין איך אריין אין דער רויטער ארמיי. געווען אין ליטע, לעטלאנד, דערנאך אויפן פראנט הינטער ווארשע, און געענדיקט אינ'ם פינסטערן בערלין. פאר אונדזער אומשולדיק פארגאסן בלוט האב איך נקמה גענומען. נאר די גרויסע וווּנד קען זיך ניט פארהיילן". ...

Source passage 36

Source OCR · scan 212 · printed page 205

Open exact passage

... המצב הוסיף להיות מתוח, ואנו נשארנו על משמרתנו פרט לשעת התקיעות בראש-השנה. כעבור שבועיים נודע לי מפי משה מרגולין ושמחה מישלוב, שהצבא האדם יבוא בקרוב לד.-הורודוק, ואכן, ב"19/9, בשעה 6 לפנות בוקר נכנס הצבא האדם העירה. הישוב היהודי נשם לרווחה. החוליה שלי, בת חמשת הכבאים, ששמרה על גשר אולשן, פגשה ראשונה את הצבא האדם עם כניסתו. הללו חשבונו למשטרה פולנית, וכיונו את נשקם לעברנו, עד שעלה בידינו להוכיח מי אנו. הם לא עזבונו ויחד התקדמנו לעברה השני של העיר אל גשר ההורין. ליד ביתו של משה בורוכין ירו 3 חיילים פולנים לעברנו כי לא רצו למסור את העיר ללא מאבק. שני לייטננטים מן הצבא האדום נפלו בקרב שנתלקח.

Connected nodes

Event