Bolsheviks

חזית המלחמה הוקפאה, קצה הנפש במלחמה, האופנסיבה של קרנסקי נכשלה. העם -- נפשו עייפה, והוא מיאן להלחם. נגע השחיתות פשה בצבא -- חיילים הופיעו בעיר ומכרו אקדוחים, רובים ואף -- מכונות יריה. הבולשביקים פיזרו את האספה המכוננת ותפסו את השלטון. אי-שקט השתרר בעיר. שלטונות דוד-הורודוק -- רפויים -- הכל התנהל לפי שיטת המשטר הקודם. ...

... שלטון הבולשביקים בסביבה -- התחזק, אולם המצב הכלכלי הורע. העיר היתה במצוקה ועוני. ...

... בחול המועד ס'יכות 1921 עזבו הבולשביקים את דוד-הורודוק ובליל הושענא רבה נכנסו לעיר קלגסי באלאכוביץ. חיל ורעדה אחזו את האוכלוסיה. נשים ונוער נחבאו באשר יכלו. איש לא העיז להראות את פניו בעיר. מתי מעט נועזים -- יצאו -- ושבו על עקבותיהם בבהלה. ...

... בסוף, שרפו הפולנים את הגשר ונעצרו מעברו השני של הנהר. יום זה היה מן הקשים ביותר. חיילי הצבא הפולני היו עוברים את הנהר ופושטים בבתים לשם שוד ובזה. עם רדת הלילה השתרר שקט. הבולשביקים הגיעו עד גבולות העיר ורק עם שחר נכנסו לדוד-הורודוק. ...

עם סיפוח דוד-הורודוק לבולשביקים -- נשתנה המצב. חלק ממנהיגי ,פועלי-ציון". עברו לבזלשביקים. ואילו החלק הגדול של המנהיגים ואנשי השורה כולם -- לא הצטרפו אליהם אלה פרשו מחיים פוליטיים בכלל. ממפלגת ,פועלי-ציון" הגדולה. נשארו, איפוא. זכרונות בלבד. ...

זיי האבן ניט געקענט פארשטיין די סיבה וואס האט געבראכט די יידן צו שטעלן א ווידערשטאנד די באלשעוויקעס. אין יענער צייט איז דאס ווירקלעך געוועז א טירוף הדעת. ד"י באלשעוויקעס האבן טאקע עקאנאמיש רואינירט דעם יידישן מיטלשטאנד, אבער זיי זענען דאן געווען די איינציקע, וואס האבן געקעפט קעגן אנטיסעמיטיזם און קעגן אלע באנדעס. וואס האבן פאגראמירט יידן. אין יענער צייט זענען דוקא טויזנטער יידן אריין אין דער רויטער ארמיי, כדי צו קעמפן קעגן די באנדעס. ...

אין א מאנאט ארום, אבער, האבן זיך די באלשעוויקעס אנגעהויבן עוואקואירן און אין דאוויד"האראדאק זענען אריין די פאליאקן. ...

ס'האבן זיך אנגעהויבן קאשמארפולע טעג פאר די יידן פון דאוויד"האראדאק. צוויי וואכן נאכאנאנד, באטאַג און באנאכט, זענען דורך דער שטאט דורכגעגאנגען די אפטרעטנדע טיילן פון דער פוילישער ארמיי. מענטשן האבן זיך מורא געהאט צו ווייון אין די גאסן. צולעצט האבן די פאליאקן פארברענט דעם בריק און געבליבן שטיין אויף יענער זייט טייך. יענער טאג איז געווען דער ערגסטער. אין פארלויף פון דאזיקן טאג, פלעגן זיך די פוילישע זעלנער אריבערכאפן איבערן טייך און זיך לאזן איבער די הייזער ראבירן. ערשט באנאכט איז געווארן רואיק. די באלשעוויקעס זענען צוגעגאנגען ביז צום שטאט און אינדערפרי זענען זיי אריין אין דאוויד- האראדאק.

... מיטן אריבערגיין פון דאוויד"האראדאק צו די באלשעוויקעס האט זיך די לאגע געענדערט. א טייל פוע"צ-פירער זענען אריבער צו די באלשעוויקעס. דער גרעסטער טייל, אבער, פון די פירער און כמעט די גאנצע מאסן חברים, זענען נאך זיי ניט געגאנגען. | זיי זיינען אבער פאליטיש אפגעשטארבן. פון דער גאנצער דאמאלסדיקער מעכטיקער פועלי-ציון ארגאניזאציע זענען געבליבן נאר זכרונות. ...

די דאזיקע וואל-ארדינאציע איז ווייט געווען פון צו זיין דעמאקראטיש און די, וועלכע האבן געוואלט אויסגעוויילט ווערן האבן אויסגענוצט משפחה-פארבינדונגען. שכנים און אזוי גוטע ברידער. ביי די קריסטן פלעגט אויך העלפן א ביסל בראנפן. אזוי האט זיך דאס געצויגן ביז דער פעברואר-רעוואלוציע פון יאר 1917. דאן איז די שטאט-פארוואלטונג פארגרעסערט געווארן, אבער צוליב דער שטורמישער צייט פון דער רעוואלוציע און צוליבן אפטן בייטן זיך פון דער מאכט, זענען קיין דעמאקראטישע וואלן אויך דאן ניט פארגעקומען. די באלשעוויקעס האבן, זייענדיק איז שטאט, באשטימט א ,רעווקאם" און די פאליאקן האבן נאמינירט א שטאט- פארוואלטונג. אין דער נאמינירטער דורך די פאליאקן שטאט-פארוואלטונג זענען די גאנצע צייט געווען די זעלבע יידישע פארשטייער -- דאס זענען געווען: מ. לאכאווסקי, מ. י. ליפשיץ און ש. קאצמאן. ...