Piersznica

... ולם־הזה. דען פון כמיעל־ ניק האבן זײ באצויגן אי זײער גײםטיקן באוארף, װי אתרוגים כל מיני תשמישי־קדושה אאז״װ׳ ארן אייך אלע אנדערע גשמױתדיקע געברויכן: שפײזן, לעדער, שניט־סחורה אאז״װ. דאס זענען אויך געװען די שטעטלעך פיערשניצע, פיעטקעװיץ, מאלישעװ, שלאדקעװ, גנוינע, םענדזשעװיץ מיט אלע זײערע ארומ׳קע דערפער, װאם יעדעס פון זײ האט געהאט א פאר ײדן, אזוי װי אויף א רפואה — צװישן די גרויםע עדות (כראמאדע) פויערים. פיערשניצע װאם האט שוין פארמאגט ביז א 100 אײנװוינער, האט אויך קײן אײגן בית־עולם נישט געהאט — כאטש תשעה־באב, פלעגט ם׳שטעטל גײן נאך די קינות א װיארסט בערך הינטערן שטעטל. לויט א מםורה איז מיט 100 אדער מער יאר צוריק דא געװען א ײדישער בית־ עולפ, װען דאם שטעטל איז געװען גרעסער. זינט יארן אבער שוין ברענגט פיערשניצע אירע מתים קײן כמיעלניק. דאס שטעטל איז אין מיניאטור געװען אן אפשפיגלונג פון אלע ײדישע שטעט און שטעטלעך אין פוילן ; האט געהאט א בית־ מדרש׳ מיט א װײבער־שול, מיט אן אײגענעם שמשר׳ איטשעלע גאזדרע, װאם איז געװען אי דער שמש אי דער אײנציקער װאסער־טרעגער אין שטעטל, און — דער אפיציעלער ״פירער״ פון די מתים אין שטעטל קײן כמיעלניק. אחוץ דעם איז ער אויך געװען משמש בײם רב װאס דאס שטעטל האט פארמאגט און דװקא תמיד זײער װאזשנע רבנים. אײנער פון די לעצטע רבנים איז געװען דער באקאנטער צױניכטישער מנהיג און גאון הרב יעקב סילמאן, דער ײנגסטער זון פון כמיעלניקער רב. — אבער פון דעם אלעם האט ער קײן פרנםה נישט געהאט, הגם

אין די פאר יאר װאס דער פאטער מײנער איז געװען שוחט אין פיערשניצע, זענען דורך זײן האנט אדורכגעגאנגען א פאר ױנגע רבנים, זין פון ר׳ אברהם יצחק סילמאן, כמיעל־ ניקער רב, װי אויך דעם אמשינױוער רבין׳ם א זון. דער

א רב האט צו יענער צײט געקענט אויפגענומען װערן אין א גרויסער שטאט, נאר דאן װען ער איז שוין ערגעץ־וװ פריער געװען רב. נאר דאן איז ער שוין ראוי געװען אויך אויפגענומען צו װערן אין אן אנדער פיל גרעםערער שטאט, לויטן פרינציפ: מעלין בקודש... האט טאקע פיערשגיצע ״אויסגעבריט״ רבנים פאר פיל שטעט אין פוילן. אזוי למשל, זענען די זין פון כמיעלניקער רב, ר׳ אברהם יצחק סילמאן ״געקדוינט״ געװארן קודם כל אין פיערשניצע, און ערשט שפעטער זענען זײ געװארן רבנים אין גאסטינין׳ בוסק, דזשיאלאשיץ. אויך ר׳ יעקל איז געקרוינט געװארן אלס פיערשניצער רב, און ערשט דערנאך געקאנט זײן קאנדידאט פאר כמיעלניק, װו ם׳האט צײטוױיליק פארנומען דעם פלאץ ר׳ שוביה. ...

... טאטע ז״ל אלס שוחט׳ און עלטערער פון זײ האט זײ געגעבן די ״ערשטע הדרכה׳/ דער כמיעלניקער רב פלעגט טאקע גאנץ אפט באזוכן פיערשניצע, און איז תמיד אײנגעשטאנען בײ אונז אין שטוב, פלעגט ער מיך, אלס 9־יעריקן ײנגל פארהערן אין... גמרא׳ בײ ס1 יאר האב איך פאר אים געזאגט ...

... הרב סילמן הקים רבנים ותלמידײחבמים, ותלמידױ מכהנים במשרות חשובות ברבנות. וכן יכול היה להתגאות בחמשת בנױ שכולם הױ תלמידי חכמים ורבגים נודעים ; ר׳ ױחנן — רב בנישטאט, ר׳ דודל (חתנו של הרבי מאיר יחיאל הלוי מאוסטרובצה) — העילוי מחמילניק — רב בגוסטינין, ר׳ לײזרל — רב בדאלאשיץ׳ ר׳ טוביה מו״ץ וממלא מקומו בחמילניק, ור׳ יעקב — רב בפירשניצה שליד חמילניק״3. הרב ר׳ אברהם פרײם, אחר מתלמידױ החשובים׳ רב בטורגטו שבקנדה והמלומד יצחק אספיס, שכבש לו מעמד גם בעולם ההשכלה מכהן כפרופםור בבואנום־אײרס אשר בארגנטינה.

א גאר באזונדערם אינטערעסאנטע אריגינעלע משפחה האט געװוינט אין דארף מאלישעװ׳ א קנאפ תחום־שבת פון פיערש־ ניצע. דאם איז געװען ר׳ איטשע בער ליס, װאם איז שוין נישט געװען קײן דארפם־ײד אין דעם אײגנטלעבן זין פון װארט, נאר טאקע אלײן א ״דזשעדזשיץ״, װאס האט פארמאגט אםך ערד, מיט גרויסע ״םטאװעם״ פיש, װאם זענען געגאנגען אין במיעלניק׳ קיעלץ׳ און ביז װארשע אנגעקומען. ער האט פארמאגט פיל פערד, בהמות אאז״װ. מיט איין װארט, א גוט־ באזיצער מיט אלע קלימפערלעך׳ און דערצו א הדרת־פנימ־ דיקער שײנער ײד׳ א למדן׳ װאס האט געלערנט יעדן טאג. נאכן דערלעדיקן די ״פאלװארק־ענינים״. ער איז געװען א נײ־שטאטער ״טיש־זיצער״. דער שענסטער ״הדר״ אויף םוכות פון דער גאנצער גובערניע׳ איז געװען בײ ר׳ איטשע בערן. יעדן שבת איז ער געקומען צו גײן אין פיערשניצע׳ — װאם איז געװען װײניקער װי א תחום־שבת פון מאלישעװ — צוזאמען מיטן זון׳ ר׳ אליעזר לײב און אײדעם ר׳ שמואל צבי ...

... אין דעם פײער פון צװײטן דועלט־קריג איז אויך פון פיערשניצע און פון די דערפער קײן שום זכר נישט געבליבן. פון דעם גאנצן מאלישעװער הויף — לעבט איצט בלויז א טאכטער פון ר׳ אליעזר לײב׳ אין פאריז׳ און צװײ טעכטער פון ר׳ שמואל צבי אין קאנאדע. ...

... אין פיערשניצע — געניע ראזענבלום׳ אין בזשעזאװקע — משה מעלמאנם קיגדער׳ אין שלאדקעװ — 13 ײדן׳ צװישן זײ די גאנצע משפחה פון מאטל שפיגעל. 13 ױנגע מענטשן זענען דערמארדעט געװארן בײ משה פאםטערנאק אין הויז־קעלער׳ צװישן זײ בעריש קויפמאן. אין פשעדװארזשע׳ אויפן צמענ־ טאזש׳ זעגען אומגעקומען עטלעכע פיעטקאװיצער און שיד־ לעװער משפחות. בײ דער אלמנה םטראדאװסקי זענען אומגעקומען מלך קוקיעלקע מיט זײן משפחה און מאיר פאםטערנאקם זון. נאך פיל זענען געפאלן אויף די װעגן אין דערפער. דאם בלוט פון כמיעלניקער ײדן האט באפרוכפערט די פעלדער אין דער גאנצער געגנט... ...