Działoszyce

... הרב סילמן הקים רבנים ותלמידײחבמים, ותלמידױ מכהנים במשרות חשובות ברבנות. וכן יכול היה להתגאות בחמשת בנױ שכולם הױ תלמידי חכמים ורבגים נודעים ; ר׳ ױחנן — רב בנישטאט, ר׳ דודל (חתנו של הרבי מאיר יחיאל הלוי מאוסטרובצה) — העילוי מחמילניק — רב בגוסטינין, ר׳ לײזרל — רב בדאלאשיץ׳ ר׳ טוביה מו״ץ וממלא מקומו בחמילניק, ור׳ יעקב — רב בפירשניצה שליד חמילניק״3. הרב ר׳ אברהם פרײם, אחר מתלמידױ החשובים׳ רב בטורגטו שבקנדה והמלומד יצחק אספיס, שכבש לו מעמד גם בעולם ההשכלה מכהן כפרופםור בבואנום־אײרס אשר בארגנטינה.

... בנו ר׳ לײזר, למדן גדול וירא־שמים, רב בדזיאלושיץ, ...

עם איז געװען אין יאר 1902 פאר פםח. אין שטעטל האט מען געבאקן מצות אויף פםח, האט דער רב פארארדנט די בעקערס זאלן באצאלן פאר קמחא דפםחא, װען נישט װעט געאסרט װערן דאס מעל אויף פסח. םאנדל בעקער האט געחוזקט און געזאגט, אז ער װעט נישט באצאלן. ער איז געפארן קײן דזשיאלאשיץ, דארט געקויפט מעל און געברענגט קײן כמיעלניק. דער רב האט זײנע מצות געאםרט, דער בעקער האט זײ פארקויפט ביליקער און דעם רב געמאכט א משפט אין בוסק. צװײ טעג פארן משפט איז סאנדל בעקער ארוים פארמאכן די לאדן האט ער ״דערזען״ דעם רבס מוטער נחמד״ ער איז קראנק געװארן און באלד געשטארבן. די גאנצע שטאט האט געזאגט, אז די רביצין האט אים מעניש געװעזן.

א רב האט צו יענער צײט געקענט אויפגענומען װערן אין א גרויסער שטאט, נאר דאן װען ער איז שוין ערגעץ־וװ פריער געװען רב. נאר דאן איז ער שוין ראוי געװען אויך אויפגענומען צו װערן אין אן אנדער פיל גרעםערער שטאט, לויטן פרינציפ: מעלין בקודש... האט טאקע פיערשגיצע ״אויסגעבריט״ רבנים פאר פיל שטעט אין פוילן. אזוי למשל, זענען די זין פון כמיעלניקער רב, ר׳ אברהם יצחק סילמאן ״געקדוינט״ געװארן קודם כל אין פיערשניצע, און ערשט שפעטער זענען זײ געװארן רבנים אין גאסטינין׳ בוסק, דזשיאלאשיץ. אויך ר׳ יעקל איז געקרוינט געװארן אלס פיערשניצער רב, און ערשט דערנאך געקאנט זײן קאנדידאט פאר כמיעלניק, װו ם׳האט צײטוױיליק פארנומען דעם פלאץ ר׳ שוביה. ...

בחמילניק התקײמה בױם ט״ו באב תרע׳ט ועידה גלילית של המזרחי של גליל קילץ, במעמד כ״ג צירים מט״ו ערים באולם המזרחי דפה שהיה מקושט ומהודר בדגלים לאומײם ובתמונות רבני המזרחי. השתתפו הצירים; ל. עהרנרײך ומ. מנטליק מחמילניק, י. כהן וי. בקרמן מקילץ׳ א. י• ליכטנשטײן מפרושוביץ, י. מ. אפמאן מדזיאלושיץ, ע. גורםקי וא. קלרמן מבוםק, מ. שקליארצ׳יק וז. פומראנץ מםלומניק. י. רוטנברג מםטופניץ, ד. דומב וא. פײנשטאדט מפינטשוב א. שפיגל ממיחוב, מ. אורבך מװדיסלאב, י. ש. גוזה וי• ב. ברײטבארד מײנדזױב, מ. קשינסקי משידלוב, ח. גולדבלימ משצ׳יקוצ׳ין, ב. צ. מוניש וש. זמיל מפאצאנוב, ש. א. םלרוש ומ. קופציק מעיר־חדש. ...

... בבואי לדז׳אלושיץ מכרתי את הםוםים והמשכתי לקרקוב. בהגיעי לקרקוב נתברר לי כי דירתי נתפסה ע״י הגרמנים ונאמר לי במפורש, כי לא יתכן שיחזירו ליהודי את דירתו. ...

געצײלטע טעג נאכן אפפארן פון אונדזערע משפחות, פרײטיק׳ האט די קריג אויםגעבראכן. צומארגנס׳ שבת, האט מען אויםגערופן אויף דער םאםנאװצער באן־םטאציע, .אז אלע מיליטער־פליכטיקע זאלן זיך מעלדן בײ דער נאענטסטער מיליטער־מאכט. דער רוב האט שױן אבער נישט באװיזן זיך צוצושטעלן צום מיליטער. נישט קלערנדיק פיל האבן מיר געכאפט א לאםט־צוג און אװעק אין דער ריכטונג פון אלקוש־ מיעכאװ. אויפן װעג זענען מיר באמבארדירט געװארן דורך דעם דײטשן לופט־פלאט און מיר זענען בנס ניצול געװארן. נאך א גאנצן טאג פארן זענען מיר אנגעקומען קײן אלקוש, װו מען האט נאך שטארקער באמבארדירט. אויך דער צוג׳ אויף װעלכן מיר זענען געפארן איז באמבארדירט געװארן. מיר האבן געמוזט דעם צוג פארלאזן און לויפן צופום אין דער ריכטונג פון כמיעלניק, דורכן װעג דזשאלאשיץ, מיעכאװ, װײסליץ ביז בוסק. פון בוסק האבן מיר נאך שנעלער אנגע־ הויבן לויפן קײן כמיעלניק. אפלויפנדיק עטלעכע קילאמעטער, האט אונדז א פויער אפגעשטעלט און געזאגט: כמיעלניק ברענט.