Austria

... בחלוקה השלישית של פולין — 1795 — עברה חמילניק לידי אוםטריה ונשארה תחת שלטונה עד 1809, ובאותה שנה סופחה לגסיכות ורשה. בשנים 1815 עד 1837 גכללה חמילניק ב״װיאבודזטבו״ סנדרומיז׳ של ממלכת פולין, ובשנים 1837— 1914 בגוברניה קילצה. נעשו נםױנות להפוך את חמילניק לעיר תעשיה, אולם לא הצליחו. גם במחצית הראשונה של המאה ה־19 — דװקא בתקופה שתיעוש פולין הלך וגדל, בניגוד ליתר הערים בפולין שהרחיבו את שטחן וםיתחו בגיה מורחבת, התעכבה ״הװיאבודזטבו״ םאנדומיז׳ ובכללה חמילניק, בפיתוחה החיצוגי.

... בעת דער דריטער צעטײלוגג פון פוילן — 1795 — איז כמיעלניק אריבער צו עסטרײך און געבליבן אונטער איר פארװאלטונג ביזן יאר 1809, װען זי איז צוגעקאאפטירצ געװארן צום פוילישן פירשטנטום. אין די יארן 5נ18 ביז 1837 האט כמיעלניק געהערט צו דער צױזמירער (סאנדא־ מירער) װאיעװאדשאפט פון פוילישן קעניגטום, אין די יארן 1837—1914 — צו דער קעלצער גובערניע. עס זענען געװען פרװון צו פארװאנדלען כמיעלניק אין אן אינדוםטריעלער שטאט. דאם איז אבער נישט געלונגען אויך אין דער ערשטער העלפט פון 19־טן י״ה — אין דער תקופה פון דער אלץ־ װאקםנדיקער אינדוסטריאליזירונג פון פוילן. אין קעגנזאץ צו אנדערע שטעט אין פוילן װעלכע האבן אויסגעברײטערט זײערע שטחים און אנטװיקלט א גרויס בוי־װעזן, איז די

... זאלן מארגן פרײטיק א גאנצן טאג זען זיך צושטעלן צים זאפאס, װײל אונדזער קײזער זאל לעבן, האט דערקלערט קריג דײטשלאנד און עםטרײך. װער עס װעט עובר זײן אויף דעם געזעץ פון מלכות װעט באשטראפט װערן מיט דער הארבסטער שטראף. טא געדענקט, אז מיר באדארפן אלע פארטײדילן דעם צאר און דאס לאנד״ !

... מיטן ארײנדרינגען פון די אליאירטע ארמײען אין דײטש־ לאנד און באפרײאונג פון די קאנצענטראציע־לאגערן, האבן מיר זיך גלײך געשטעלט אין פארבינדונג מיטן ״דזשאינט״ און איבערגעשיקט א ספעציעל געדרוקטן ברױו צו אלע געראטעװעטע לאנדסלײט, לאזנדיק זײ װיסן, װעגן דעד ארגאניזאציע אין נױ־יארק, װעמענם ציל איז זײ צו העלפן מאטעריעל, און אויך פארבינדן די, װעלבע האבן קרובים אין די פאראײניקטע שטאטן. מיר האבן ארויסגעשיקט שפײז־ פעקלעך צו אלע אונדזערע לאנדסלײט אין דײטשלאנה עסט־ רײך און געלט־סומעס נאך שװעדן און בעלגיע.

פאר פעקלעך־שפײז אין די לאגערן אין דײטשלאנד, עםט־ רײך׳ איטאליע׳ אין פוילן, אין באפרײטן פראנקרײו װי אויר אין ישראל. נײ מאשינען צו לאנדםלײט אין פראנקרײך, געלט־ שטיצע צו לאנדםלײט אין דײטשלאנד, עסטרײך, איטאליע, ציפערן, פוילן און ישראל װי אויך צו נײ־געקומענע אין אמעריקע. ...

... און אין דעם זעלבן שבת־אװנט — האב איך פארלאזן כמיעלגיק אויפן װעג נאך ארץ־ישראל. איך האב געשװױרן אז מער זאלן מײנע פיס נישט בארירן דאס פארשאלטענע פוילן מיט אירע מערדערישע פאליאקן. נאך זעקם חדשים ארומרײזן איבער פארשידענע באלקאן־לענדער׳ עסטרײד איטאליע׳ עגיפטן בין איך צוזאמען מיט נאך אנדערע׳ א גרופע פון 105 ױנגעלײט׳ כמעט אין זעלבן עלטער װי איך׳ אנגע־ קומען נאך ארץ־ישראל. אן געלט׳ אן קלײדער׳ אפגעריםן׳ אפגעשליםן׳ הונגעריק׳ אבער גליקלעך׳ װאם עם האט זיך אונדז אײנגעגעבן צו קומען די ערשטע אין לאנד פון אונדזערע אבות און פון אונדזערע באגערן. איך בין געװען דער ערשטער כמיעלניקער ײד׳ װעלכער איז געקומען קײן ארץ־ישראל.