Pińczów

4. הרב שמעון װאלף בר׳ יעקב יעקל איז פארן װערן רב פון כמיעלניק געװען דײן און ראש ישיבה אין פינטשעװ, מחבר פון ספר ״כבוד חכמים — אגדות ירושלמים״ (װעגן ירושלימער אגדות, האמבורג תס״ג) ״כבוד הבית״ (האמבורג תס״ז). געװען אב״ד אין כמיעלניק, זיך באטײליקט אין דער סעםיע פון ועד הארבע ארצות אין יאראסלאװ אין יאר 1699. אין כמיעלניק האט ער ז׳ כםלו תע״ב — 1712 געגעבן הםכמה אויפן ספר ״מסגרת השולחן״ פון ר׳ בנימין זאב װאלף שבת• פון פינטשעװ (בערלין תע״ג). ...

... הרב דוד שמואל שמעלקא האט זיך אויך באטײליקט אין דער םעסיע פון ועד דד״א אין יאר 1728, געװען רב אין כמיעלניק ביז 1731 און דערגאך אין פינטשעװ.

3. פון יאר 1702 איז געװען רב הרב אליעזר בר־יהודה 1660 —1730)8) געבוירן אין פינטשעװ, אן אײניקל פון לובלינער רב, הרב צבי הירש, דער אײדעם פון דער שװעס־ טער פון יעקב משה בר׳ אברהם העמלין אשכנזי, בעל מחבר פון ״מדרש רבא״. געדרוקט געװארן מיט הוספות מםפר ״יפה תואר״ און הוספות פון אברהמם זון. געדרוקט צוזאמען מיט א פירוש םון יאר תע״ה פון הרבי אליעזר פון פינטשעװ״ פראגקפורט ד׳אדער תס״ה און שפעטער אויך אין אמםטערדאם 1728, אוגטערן גאמען ״משנת אליעזר״, פירוש אויף אגדות פון תלמוד. ...

... אין יאר 1731 איז נפטר געװארן זיץ פאטער, הרב יהודה לײב משידלאװ, װעלכער איז דעמאלט געװען רב אין קראקע. דאם רבנות נאך זיץ פטירה האט באקומען נישט דער בכור יהושע, נאר דוד שמעלקע, װעלכער איז נאך דער רבנות אין כמיעלניק געװען רב אין פינטשעװ און פץ דארט איז ער אריבער קײן קראקע.

פינטשוב שימשה לשעבר מרכז לצדיק גדול ונודע : רבי אברהם מרדכי׳ מחשובי תלמידױ של רבי אלימלך מליזנםק. בנו רבי ױסף דוד׳ בעל מדרגה ואיש המעלה׳ למדן גדול בתורה׳ םירב לרשת כם אבױ באדמו״רױת׳ בראותו בזת הילול שם אביו הנערץ והקדוש. מאוחר יותר ישב בפינטשוב רבי חײם מאיר׳ נכדו של ה״סבא הקדוש״ מראדושיץ׳ בן רבי יצחק חתן ה״סבא״, ...

... ר׳ אברהם יצחק׳ בעודו צעיר לימים׳ כבר נתפרםם שמו בכל הארץ כעילוי. כבן עשר הביאו אבױ ללמוד אצל ר׳ שלמה פראזעק בפינטשוב׳ אז למדן מופלג׳ מוכר בעײרות הסמוכות׳ אולם לאחר כמה חדשים שלח ר׳ שלמה את הנער לביתו באמרו שאין לו מספיק תורה ללמד את העילוי הצעיר. למד ולימד העילוי הצעיר בחמילניק ושמו התפרסם לגאון ולתפארת בכל המדינה. ...

... דער כמיעלניקער רב׳ זײענדיק צען יאר אלט האט אים זײן פאטער׳ ר׳ ישראל לײב סילמאן, געפירט קײן פינטשעװ לערנען תורה בײם באקאנטן למדן ר׳ שלמה פראזעק. נאך א פאר חדשים האט ר׳ שלמה דאם בחורל צוריק אהײמגעשיקט קײן כמיעלניק זאגנדיק, אז ער פארמאגט נישט גענוג תורה פאר דעם במיעלניקער עילוי. ...

... אדאנק זײער אקטױויטעט און װאכזאמקײט איז צו די כמיעלניקער פועלי צױן איבערגעגעבן געװארן די אויפזיכט און אנפירוגג מיט דער פארטײאישער טעטיקײט אין א רײ שכנותדיקע שטעטלעך. פון כמיעלניק זײנען ארוים שליחים צו פארשפרײטן דאם רוארט פון דער פארטײ אין דעם גאנצן פאװיאט — קײן סטאשעװ, בוםק, קלימענטאװ, סטאפניץ׳ פינטשעװ, און אפילו קיץ קעלץ. זײער טעטיקײט האט אויך דארט געהאט דערפאלג. ...

... באװוםטן חריף ר׳ שלמה פראזעק אין פינטשעװ. אלע רבנים אין פוילן האבן עדות געזאגט, אז ר׳ יצחק ישעי׳ איז דער גרעםטער ״ארט׳ס לערנער״ אין פוילן. זיץ דרך הלימוד איז געװעזן אן אײגנארטיקער. ער פלעגט אנפאנגען מיט א פסוק אין דער תורה און בעל פה האט ער געבראכט אלע מאמרים פון בײדע ש״ם׳ן און אדורכגערעדט אלע שיטות פון ראשונים און דאן האט ער ערשט געעפנט די גמרא און מסביר געװעזן װי אזוי יעדער ראשון האט גענומען זײן שיטה אין תורה שבכתב און תורה שבעל פה. אחוץ זײן געװאלדיקע גאונות איז ער געװעזן א בעל מסביר בחסד עלױן. אן אײנםאכער מענטש האט פארשטאנען די שװערסטע סוגױת בעת ר׳ יצחק ישעי׳ ז״ל האט דערקלערט די גמרא מיט דעם רמב״ם. האלטנדיק זײן טאשן־טיכל אין דער האנט אפצוטריקענען דעם גרויםן ליכטיקן שטערן, װאם האט געשטראלט פון תורת השם. ...

... דאן איז געװען א גאר גרויםע משפחה ביאלקעם׳ װאם האט געבילדעט אפשר א האלב שטעטל. זײ האבן זיך משדך געװען נאר צװישן זיך און מיט קײנעם נישט אויםער דער משפחה... כאטש זײ האבן בעיקר געהאנדלט מיט פויערים, געװען צװישן זײ קצבים, פעל־הענדלערס און דארפםגײערס׳ זענען .אלע געגאנגען שבת אין זײדענע קאפאטעס. געװען אויך צװישן זײ ױנגעלײט װױללערנער, װאם האבן געברענגט אין שטעטל תורה פון כמיעלניק, פינטשעװ, נײשטאט און אנדערע מקומות־ תורה. דער עלטסטער ביאלעק איז אלט געװען אפשר 120 יאר. ער האט פארצײלט מעשױת נאך פון נאפאלעאנס מלחמה אין מאסקװע. אלע ביאלקעם זענען געװען זײנע ױצאי חלצױ.

... 6) הרב ױסף לאנדע האט י״א אדר תקכ״ג (1763) געגעבן אין כמיעלניק הםכמה אויפן םפר שו״ת ״גאוני בתרא״ פון ר׳ אליהו בר׳ משה גרשון פון פינטשעװ (טורקא 1764) און ט׳ אלול תקכ״ה אויפן ספר ״ספר דורות״ (קארלםרוהע 1769). ...

... די איגיציאטארן פון באזײטיקן ר׳ דוד שמעלקע פץ קראקאװער כםא־רבנות, הרב יחזקאל לאנדע פץ טארנאװ אץ מאיר פון פינטשעװ, די נשיאים פון גליל קלײנפוילן, איז ...

עשר שנים התנהלה המחלוקת בין שני רבני חמילניק על הרבנות בעיר׳ שהגדישה את הסאה, השנאה והסכםוכים בין הצדדים לא ידעו גבול׳ וחלק גדול מהאוכלוםיה היהודית התערב בתסבוכת מה שהגביר את החריפות והקטטות ביניהם. עם מלחמת־דברים׳ ואין לדבר על חלול הקודש ובזױן שנגרם כתוצאה מהוחדת ערך הרבנות. מתנגדי הרב אפשטין השתמשו במלשינות אצל הרשות ופעם ואםר כחשוד בקומוניזם והובל בלוית שוטרים לבית האםירים בפינטשוב, ודוקא באחד מימי השבת׳ ורק אחרי מאמצים רבים שוחרר בערבות. ופעם אחת כשהרב סײם את הדרשה בבית־המדרש ויצא החוצה הכה אחד הא מנים בבקבוק על ראשו ופצעהו. ואש המחלוקת גדלה במרה כזו שקשה היה לכבותד״ וכל הקהלות השכנות עם המוםדות המרכזײם של הרבנים בװרשה כאילו עמדו מנגד. ...

... ף זילבער־ בערג, נפתלי און ליפע דיאמענט, אלטער ראובן קלײנעדט און חײמל גוטמאן. עס האבן זיך אנגעהויבן פרײלעכע צײטן אין כמיעלגיק: פארזאמלונגען, אױםפלוגן און אויך ארומ־ רײםענישן. באלד האבן זיך די ביבליאטעק־אנהענגערם גענומען קריגן צוליב פארטײאישער אנגעהעריקײט. ע0 זענען געװען רעכטע און לינקע פועלי צױן און אויך אלגעמײנע צױניסטן. ישראלקע גוטמאן מיט זײנע אנהענגערס האבן פאר־ כאפט די ביבליאטעק און זײ האבן זיך גערופן לינקע פועלי־ צױן. ישכר קאנערצוקער און אברהם זילבערבערג האבן גענומען און געגרינדעט א צװײטע ביבליאטעק, װאס האט נעהייסן די צױניםטישע ביבליאטעק. און צו זײ זענען צוגעשטאנען די שומרים. מיר פלעגן זיך פארזאמלען אױף דעם שידלעװער װעג, לעבן דער שטײנהאקערײ, אדער בײ י־י דרײ בערג. מיר פלעגן פארן אדער גײן נאך פינטשעװ, בוסק און אנדערע ערטער מיט די לאנגע שטעקנס, מיר האבן מארשירט מיט םאלדאטישע טריט, געזונגען שײנע דעברעאישע לידער, געהאלטן רעפעראטן מיט פארלעזוגגען, געשפילט טעאטער מיט אמאטארישע קרעפטן. פון צײט צו צײט האבן אמתע אקטיארן־טרופעס אונדז באזוכט. די כמיעל־ ניקער ױגנט דורשטיק נאך קולטור און אויפקלערונג, האט אויפגעלעבט. און מען האט געלעזן אלץ װאם מען האט נאר געקענט אין כמיעלניק באקומען און מען האט כסדר געברענגט ביכער פון די גרויםע שטעט,

... די דײטש־עסטרײכישע ארמײ װאס האט זיך געהאט באפעם־ טיקט זײט א לענגערע צײט אין דער געגנט ארום דער ניצע און װײסל — און מיט דער שטאט פינטשעװ אלס גענעראלסקע שטאב האט גענומען שטארקער פרעסן. דאס רוסישע מיליטער האט בלית ברירה גענומען צוריקטרעטן.

בחמילניק התקײמה בױם ט״ו באב תרע׳ט ועידה גלילית של המזרחי של גליל קילץ, במעמד כ״ג צירים מט״ו ערים באולם המזרחי דפה שהיה מקושט ומהודר בדגלים לאומײם ובתמונות רבני המזרחי. השתתפו הצירים; ל. עהרנרײך ומ. מנטליק מחמילניק, י. כהן וי. בקרמן מקילץ׳ א. י• ליכטנשטײן מפרושוביץ, י. מ. אפמאן מדזיאלושיץ, ע. גורםקי וא. קלרמן מבוםק, מ. שקליארצ׳יק וז. פומראנץ מםלומניק. י. רוטנברג מםטופניץ, ד. דומב וא. פײנשטאדט מפינטשוב א. שפיגל ממיחוב, מ. אורבך מװדיסלאב, י. ש. גוזה וי• ב. ברײטבארד מײנדזױב, מ. קשינסקי משידלוב, ח. גולדבלימ משצ׳יקוצ׳ין, ב. צ. מוניש וש. זמיל מפאצאנוב, ש. א. םלרוש ומ. קופציק מעיר־חדש. ...

... דעם דראמ. קרײז׳ צו געבן פארשטעלונגען אין זײערע שטעט• װי * קיעלץ׳ פינטשעװ, סטאשעװ׳ בוסק א.אנד. ...

װײל מיטן עםן קומט ערשט דער אפעטיט און װאס מער איך האב דך געאאפסערט און געארבעט, אלץ מער האט מיך די ארבעט געסאדערט און געצויגן. מיר האבן זיך נישט געלאזט באגנוגענען מיט דער שםאט• :אר געארבעט פאר דער גאנצער סביבה, װי בוםק, פינטשעװ, נײשטאט, שידלאװ, םטאפניץ א״אנד.און פלוצעם זעםטו זיך ארום... דו האםט טאקע געשאםן היבשע און שײנע און נוצלעכע אינםסיםוציעם פאר... דעם כלל. אבער פאר זיך װאס האםטו געסאן י אין דער צײט, װען אנדערע (װאם דו האםט זײ שטענדיק אויסגעלאכט), האבן טאקע געסאן נאר פאר זיך און האבן זיך טאקע עטװאם געשאפן. ס׳איז דערום נישט קײן װונדער װאם די הענט לאזן זיך אראפ און דער מענטש װערט אפאטיש און נידרעגעשלאגן. און נאך מער װען דו װילםט זיך אצינד פון דעם ארויםמאכן, כדי עטװאם סאר דיר אלײן צו טאן, קענםטו נישט